فني الرسالة و الخطابة في نثر كتابي الروض الزاهر و تشريف الأيام لأبن عبد الظاهر (692هـ) دراسة تحليلية
محتوى المقالة الرئيسي
الملخص
يعد فنا الرسائل و الخطابة من الفنون النثرية القيمة ؛ لمكانتهما المتألقة بين الفنون النثريةّ الأخرى ، و بفضل العوامل السياسية و الاجتماعية و العلمية التي ساعدت على انعاشها ، و كجعل بعض الأدباء تلك الفنون وسيلة للتعبير عن مشاعرهم و أحاسيسهم ، و فضلاً عن تقلّد كتابها مراتب رفيعة لدى السلاطين و الأمراء ، و ظهرت ألوان كثيرة من الرسائل كالسياسية و الأخوانية و رسائل المفاخرات و المعارضات و غيرها من الرسائل ، و كذلك الخطب السياسية و خطب المبايعات و الخطب العلمية و سواها من الخطب في ذلك العصر ، و لكن ما ورد عند محيي الدين يعدّ من الرسائل و الخطب السياسيتين ، عرضهما بأسلوب واضح و ألفاظ جزلة موشحة بأساليب لغوية و ألوان بلاغية ، فضلاً عن الموسيقى الداخلية بتوظيف التكرار و المحسنات البديعية التي أحدثت جرساً صوتياً في كلماته يثير السامع و يشدّ المتلقي.
المقاييس
تفاصيل المقالة

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.
المراجع
albidayat w alnihayat , 'abi alfadda' alhafiz abn kthyr (t774 h) , t 7 , maktabat almaearif , bayrut , 1408 h - 1988 m.
tarikh al'adab alearabii aleasr alebasy alththani , d. shawqi dayf , (d. t) , dar almaearif , misr , 1957 m.
tarikh al'adab alearabii aleasr almmlwky , d. eumar musaa basha , (d. t) , dar alfikr , dimashq , 1999 m.
tashrif al'ayam w aleusur fi sirat almalik almnswr bin qalawun , muhyi aldiyn bin eabd alzzahir , thqyq: d. murad kamil , rajieh: muhamad eali alnjjar , (d. t) , nashru wizarat althaqafat w al'iirshad alqwmy , al'iidarat aleamat lilthaqafat - aljumhuriat alearabiat almutahidat , alqahrt , 1961 m.
altakrir bayn almuthyr w altaathir , d. ez aldiyn eali alsyd , t 1 , ealam alkutub , 1398 h - 1978 m.
tawdih almushtabah bih fi dabt 'asma' alrawat w ainsabihim w 'ahnabihim w nahumuhum , w hdha hw: muhamad naeim alerqswy , tahqiq: muhamad naeim alerqswy , t 1 , muasasat alrisalat , bayrut , 1993 m.
thamar alqulub fi almudaf w almansub , 'abi mansur eabd almalik althealby alnysabwry (350 h - 429 h) , tahqiq: muhamad 'abu alfadl 'iibrahim , (d. t) , dar almaearif , alqahrt , (d. t).
jaras al'alfaz w dilalatuha fi albahth mahir mahdi hilal , (d. t) , dar alnashr , baghdad , 1980 m.
khizanat al'adab w ghayat al'arbae , kitab aldiynamikiu eali bin eabd allh alhmwy alazrary , thqyq: eisam shaeitu , t 1 , dar w maktabat alhilal , 1978 m.
khasayis alhuruf alearabiat w maeaniha , hasan eabbas , (d. t) , manshurat aitihad alkuttab alearab , 1998 m.
diwan 'abu altyb almtnby , sahahha w qaran naskhaha wajamae taeliqatiha: d. eabd alwahhab ezzam , (d. t) , lajnat altaalif w altarjimat w alnashr , alqahrt , (d. t).
diwan 'abi altayib almtnby basharh 'abi albaqa' alekbry (t 610 h) , dabt nash w sahhah: d. kamal talab , (d. t) , dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , (d. t).
alruwd alzzahir fi sirat almalik alzzahir , muhyi aldiyn bin eabd alzzahir , thqyq: eabd aleaziz alkhwytr , t 1 , alriyad , 1396 h - 1976 m.
shadharat aldhahab fi 'akhbar min dhahab , 'abi alfalah eabd alhy bin aleimad alhnbly (1079 h) , (d. t) , dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , (d. t).
sabh al'aeshaa fi sinaeat al'iinsha , 'abi aleabbas alqlqshndy (821 h) , (d. t) , dar alkutub almsryt , alqahrt , 1340 h - 1922 m.
eaqd aljamman fi tarikh 'ahl alzamman (esr salatin almmalik) , badr aldiyn mahmud aleyny (t 855 h) , tahqiq: d. muhamad muhamad 'amin , (d. t) , dar alkutub w alwathayiq alqawmiat , , alqahrt , 1431 h - 2010 m.
eilm albayan dirasatan tahliliatan limasayil albayan , d. bsywny eabd alfattah fywd , t 2 , dar almaealim althaqafiat , al'ahsa' - alsewdyt , 1418 h - 1998 m.
eiar alshier , muhamad bin 'ahmad bin tabatiba alelwy , tahqiq: d. muhamad zaghlul salam , (d. t) , dar almaearif , alaskndryt , (d. t).
alkamil fi allughat w al'adab , 'abi aleabbas almbbrd (t 285 h) , tahqiq: muhamad 'abu alfadl , t 3 , dar alfikr alearabiu , alqahrt , 1417 h - 1997 m.
lisan alearab , 'abi alfadl jamal aldiyn muhamad bin mukrim 'abn manzur , (d. t) , dar sadir , bayrut , (d. t).
allughat alearabiat fi easr alhurub alsalibiat , a.d. albdrawy eabd alwahhab zahran , t 1 , dar aleilm alerby , alqahrt , 1434 h - 2013 m.
majmae al'amthal , 'abi alfadl 'ahmad bin muhamad bin 'ahmad alnysabwry almydany (t 518 ha) , qad yakun lah w ellq ealayh.
almurshid 'iilaa fahumi 'ashear alearab w sinaeatiha , d. eabd allah altyb almajdhub , t 1 , mutbaeat mustafaa albabi alhlby w 'awladih , 1374 h - 1955 m.
misk al'absar fi mamalik al'amsar , shihab aldiyn 'ahmad bin yahyaa bin fadal allah alqrshy (t 749 h) , thqyq: kamil salman aljuburi , (d. .
almustahil min 'amthal alearab , 'abi alqasim jar allah mahmud alzmkhshry (t 538 h) , t 2 , dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , 1987 m.
mustafaa enany , t 18 , dar almaearif , misr , (d. t).
muejam al'alfaz alttarikhii fi aleasr almamlukii , muhamad 'ahmad dahman , t 1 , dar alfikr , dimashq , 1410 h - 1990 m.
maejam albuldan , 'abi eabd allah yaqut alhumawi , (d. t) , dar sadir , bayrut , 1397 h - 1977 m.
maejam allughat alearabiat almueasirat , a.d. 'ahmad mukhtar eumar , t 1 , eala alkutub , alqahrt , 1429 h - 2008 m.
muejam alnisa' alshshaeirat fi aljahiliat w al'islam , eabd almhna , (dar. aleilmia) , dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , (d. t).
almaejam alwasit , 'iibrahim mustafaa ، 'ahmad alzyat , w hamid eabd alqadir , w muhamad alnjjar , thqyq: majmae allughat alearabiat , t 4 , maktabat alshuruq aldwlyt , 1425 h - 2004 m.
maghni albayb ean kutib al'aearib , jamal aldiyn 'abn hisham alansary (t 761 h) , tahqiq: d. mazin almubarak , w muhamad eali hamd allah , rajeh: saeid alafghany , t 1 , dar alfikr , dimashq , 1383 h - 1694 m.
musiqaa alshier , d. 'iibrahim 'unis , t 2 , maktabat al'anjilu almsryt , 1952 m.
nafh altayib min ghasn al'undalis alratib , 'ahmad bin muhamad almqry altlmsany , tahqiq: d. 'ahsan eabbas , (d. t) , dar sadir , bayrut - lubnan , 1388 h - 1968 m.
naqd alnathr fi nihayat alealam aleabasii , 'abu eali nabil khalid ribah , (d. t) , alhayyat almisriat aleamat , 1993 m.
alwasit fi al'adab alearabii tarikh , alshaykh 'ahmad alaskndry , w alshaykh
alrasayil w al'atarih aljamieia
alrasayil alwasfiat fi aleasr almmlwky (648 h - 784 h) , eahad th eabd allatif eyal sulayman , risalat majsitir , jamieat mawtat - eimadat aldirasat aleulya , 2007 m.
fin alkhatabat fi aleisrin alaywby w almmlwky al'awal , eamir fathi muhamad alshaykh 'ahmad , risalat majstir , jamieat alshrq al'awsat - kuliyat aladab , 2015 m.
fin alrasayil fi aleasr almamlukii - dirasat tahliliatan , rshaan fakhri alnnhal , risalat majstir , aljamieat al'iislamiat - kuliyat aladab , ghazat , 2013 m - 2014 m.
alnathr alfaniyu fi aleasr almamlukii al'awal (648 h - 784 h) , jalal yusif hasan aleitarii , atruhat dukturah , aljamieat al'urduniyat - kuliyat aldirasat aleulya , 1995 m.