سياسة تعيين وعزل الولاة في المغرب العربي الاسلامي على عهد الدولة الاموية
محتوى المقالة الرئيسي
الملخص
اتبعت الدولة الأموية في سياسة التعيين والعزل للولاة في بلاد المغرب العربي الاسلامي سياسة تتلائم مع واقع حال المجتمع المغربي؛ لما يتميز من خصال، يبدو أنه يختلف، عما كان عليه المجتمع في المشرق. لذا كان لنظام الوراثة في التعيين، كان أكثر سياسة استخدمتها الدولة الأموية في التعيينات. أما الأحكام الشرعية كانت ثابتة في اختيار الوالي لادارة دويلة من دويلات المغرب العربي الاسلامي. فقد كانت مصلحة الدولة العربية الاسلامية أن تضع سياسة التعيين بالوراثة ومن البيت الأموي أولاً، ومن ثمّ بني قريش ومن كان الأقدم من حماية النبي محمد (صلى الله عليه وسلم) والقادة والمحاربين في الفتوحات الاسلامية.
وعلى هذا النهج الذي اتبعته الدولة الأموية استطاعت فتح بلاد المغرب الاسلامي من بحر قلزم الى سواحل المحيط الأطلسي. ومما لا شك فيه لا بد أن يكون هناك أخطاء في سياسة تعيين أولئك الولاة، التي انعكست سلباً على إدارة ولاياتهم، وتلك السياسة على إدارة الدولة العربية الاسلامية، مما جعل أن تحدث فوضى أو اضطراب لبعض المدن المغربية على أثر تلك الأخطاء ألا ان هذا لا يعد اخفاق على عمل الدولة العربية الاسلامية في اتباع تلك السياسة
المقاييس
تفاصيل المقالة
المراجع
- alquran alkarim
- alhadith alnabawi alsharif
- abn alabar: muhamad bin eabdallah bin 'abi bakr alqudaeii (t658h/1259ma).
- alhilat alsayra', tahqiqu: husayn muanasu, ta2, dar almaearif (alqahirati, 1985m) 2: 324.
- abn alathir:ezaldiyn abi alhasan ealiin bin muhamad bin eabdialkarim aljazarii(630h/1232ma).
-alkamil fi altaarikhi, tahqiqu: eumar eabdalsalam tadamuri, dar alkitaab alearabii (birut, 1997m) 137:4.
- albaghdadi: qudaamuh bn jaefar bin qudamat bin ziad (337h/948mi).
- alkharaaj wasinaeat alkitabati,: tahqiq muhamad bin husayn alzubaydii, dar alrashid (baghdad,1981m) 345:1.
- albaladhari: ahmad bn yahyaa bin jabir (279h/892ma).
- fatuh albildan, tahqiqa: ridwan muhamad ridwan, dar alkutub aleilmia (birut, 1982m) 23:1.
- abn tughri bardi: jamal aldiyn abi almahasin (t 874 ha/1469ma).
- alnujum alzaahirat fi muluk misr walqahirati, wizarat althaqafat wal'iirshad alqawmii ( masri, bla) 82:1.
- jadhwat almuqtabas fi dhikr walat alandilsi, aldaar almisriat liltaalif walnashr (alqahirati,1966m) 2:1.
-abin khaldun: eabdalrahman muhamad alhadramii (808h/1405ma).
- aleibar wadiwan almubtada walkhabar fi tarikh alearab waleajam walbarbar waman easarahum min dhawi alsultan al'akbar, tahqiqu: khalil shahadhat, ta2, dar alfikr (birut, 1988ma).
- khalifuh bn khayaat allaythii (t240h/854ma).
- tarikh bin khayaat : tahqiq 'akram dia' aleamri, ta2, dar alqalam (birut, 1397): 159.
- aldiynuri: eabdallh bin muslim bin qutaybat 'abu muhamad (276h/889ma).
- al'akhbar altawali, tahqiqu: eabdalmuneim eamir,dar ahya' alkutub alearabii (alqahirati, 1960m) 1: 235.
- alamamat walsiyasatu, tahqiqu: khalil almansurin, dar alkutub aleilmia (birut,1997m) 2: 230.
- alshaafieii: 'abi alqasim ealiin bin alhusayn bin hibat allh (t571h/1175ma).
- tarikh madinat dimashq wadhakar fadlaha watasmiat min haliha alamathil , tahqiq muhibi aldiyn 'abi saeid eumar bin gharamat aleamari, dar alfikr liltibaeat waltawziei,(birut, 1995m) 29: 19.
- altabri: muhamad bin jarir (310h/922m).
- tarikh alrusul walmuluka, dar alkutub aleilmia (bayrut , bla) 597:4.
- abn eabd alhakama: 'abu muhamad eabdallah (t214h/829ma).
- sirat eumar bin eabdialeaziz ealaa ma rawah alamam malik bin 'anas wa'ashabuhu, tahqiqu: 'ahmad eubayd tah, ealam alkutub, (birut, 1984).
- abn eabd rabih alandilsi: 'abu eumar shihab aldiyn 'ahmadu(t328h/940ma).
- aleaqad alfridi, dar alkutub aleilmiati(birut,1404) 160.
- abn eadhari: 'abu eabdallh muhamad bin muhamad (t695h/1295ma).
- albayan almaghrib fi 'akhbar alandls walmaghribi, ta3, tahqiqu: lifi brufinsal, dar althaqafa (birut, 1983ma).
- alnaasiri: shihab aldiyn 'abu aleabaas 'ahmad bin khalid (t1315h/1897ma).
- alaistiqasa li'akhbar dual almaghrib al'aqsaa, tahqiqu: jaefar alnaasiri wamuhamad alnaasiri, dar alkitaab (dar albayda', bla) 1: 134.
- alnuyri: shihab aldiyn 'ahmad bin eabdalwahaab (t733h/1332ma).
- nihayat al'arab fi funun al'adbi, tahqiqu: mufid qamhiatun, dar alkutub aleilmia (birut,2004) 13:24.
Almarajie
- 'iibrahim: sifyan yasmin.
- siasat taeyin wulat alshaam waljazirat fi aleasr aleabaasii al'awal 1132-247hi/749-861m (risalat majistir, jamieat almusil, 2005).
- aljilil: jasim altiyf jasim
- dirasat fi tarikh almaghrib wal'andalsi, dar allawan liltibaeat walnashr (baghdad, 2018mi).
- dur alfursan alearab almuslimin fi fath almaghrib wa'iisbanya (21-95hi/641-714ma) dar dahila (al'urduni, 2018)
- hani: filib.
- alearab tarikh mujaza, dar aleilm lilmalayin (birut, 1991mi).
- alduwmli: jalal sulayman 'iismaeil.
- siasat taeyin alwulat fi misr wa'iifriqiat wal'andalus (risalat majistir, jamieat almusil, 2003).
alzirkili: khayr aldiyn bin mahmud bin muhamad (1396h/1976ma).
- alaealama, dar aleilm lilmalayini, ta5 (bla, 2002mi).
- zitun: muhamad muhamad.
- almuslimun fi almaghrib wal'andalsi, dar alnamir lilnashr waltawzie (alqahirati, 1990).
- alsalabi: eali muhamad muhamadu.
- aldawlat alamawiat eawamil aliazdihar watadaeiat alianhiar, dar almaerifat liltibaeat walnashr waltawzie (birut,2008) 3: 3.
- tah: eabdalwahid dhanun.
- alfath waliastiqrar alearabiu al'iislamiu fi shamal 'iifriqiat wal'andalsu, dar almadar al'iislamii (birut, 2004).
- alkimrawi:eali farhan jabar?
- aleazl alwazifiu fi alandils 422-635/ 1030 - 1237 m (risalat majistir,jamieat wasit ,2019) :44.