العراق بين معاهدتي 1930- 1948(دراسة تأريخية)
محتوى المقالة الرئيسي
الملخص
تمثلت العلاقات العراقية البريطانية خلال مدة العهد الملكي 1921-1958 بعقد مجموعة من المعاهدات الثنائية نظمت بموجبها العلاقات بينهما ، وكانت كل معاهدة تمثل المرحلة التاريخية للبناء السياسي للمملكة العراقية الجديدة .
كان للمعاهدة العراقية البريطانية الاولى الموقعة عام 1922 التخفيف من وطأة الانتداب الذي تغير بعد المعاهدة الى صداقة بين البلدين ، وأتت المعاهدة الثانية ليستكمل العراق وحدته الجغرافية من خلال ابقاء ولاية الموصل ضمن السيادة العراقية بعد توقيعها عام 1926، بعد توقيع المعاهدة الثانية بدأ الساسة العراقيون السعي للحصول على مكتسبات سياسية اكثر للعراق من خلال الدعوة للدخول الى عصبة الامم من اجل الحصول على الاستقلال ،ونجحت وزارة جعفر العسكري من توقيع المعاهدة الثالثة عام 1927 الا ان معارضة البرلمان لها ابقتها دون التصديق عليها حتى توقف العمل بها عام 1929على اثر انتحار عبد المحسن السعدون .
في مطلع الثلاثينيات من القرن العشرين شكل نوري السعيد وزارته الاولى وكان من ضمن برنامجها الحكومي السعي لإدخال العراق الى عصبة الامم ،وبعد فتح باب المفاوضات مع البريطانيين استطاع من توقيع المعاهدة الرابعة عام 1930 واشترطت دخول العراق عصبة الامم بداية لتنفيذ بنودها ، فدخل العراق العصبة عام 1932 وبداء تنفيذ المعاهدة وامدها خمس وعشرون عاما ،وعلى الرغم من الانجاز الكبير الذي حققته المعاهدة الاانها وجدت معارضة من قبل بعض السياسيين العراقيين الذين طالبوا بإلغائها او تعديلها ،ونجحت تلك الدعوات بعد الحرب العالمية الثانية 1939-1945 وذلك للتغيرات السياسية التي طرأت على الساحة الدولية ، وتأسيس منظمة دولية جديدة متمثلة بالامم المتحدة ،وكانت بعض بنودها تتعارض مع مواد معاهدة 1930 ، فسعت وزارة صالح جبر لعقد معاهدة جديدة مع بريطانيا ونجحت بتوقيع المعاهدة الخامسة عام 1948 في بوتسموث الا ان المعاهدة سرعان ما اسقطت بعد رفضها من قبل الشعب .
المقاييس
تفاصيل المقالة

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.
المراجع
h .a .l .fshir, tarikh awraba fi aleasr alhadith (1789 _1950) taerib 'ahmad najib hashim wawadie aldabe, dar almaearif, alqahirat, 1976.
eabd almajid kamil eabd allatif, faysal al'awal wadawrih fi tasis aldawlat aleiraqiat alhadithat 1921_1933, baghdad 1997.
'adit day af binrwz, aleiraq dirasat fi ealaqatih alkharijiat watatawuratih alddakhiliat 1915_1975, tarjamat eabd almajid husayn alqysy, aldaar alearabiat lilmawsueati, bayaruut, 1985.
faruq salih aleumri, almueahadat aleiraqiat albritaniat wa'athariha fi alsiyasat alddakhiliat 1922_ 1948 bighdad, 1977.
eabd alrazzaq alhasini, tarikh al'ahzab alsiyasiat aleiraqiati, t 2 bayrut 1983.
tsharlz tarib, safahat min tarikh aleuraqi, tarjamat zynt jabir 'adrisa, aldaar alearabiat lileulumi, bayrut 2002.
eabd alrazzaq alhsny, tarikh alwizarat aleiraqiati, t 7 dar alshuwuwn althaqafiat, bighadadi, 1988.
majid khidudi, nizam alhukm fi aleiraqi, baghidadin, da.t.
muhamad muhamad salih wakhirun, alduwal alkubraa bayn alharbayn alealamytayn 1914_1945, almawsil 1984.
sami eabd alhafiz alqisi, yasin alhashimi wa'atharah fi tarikh aleiraq almueasir 1922_1936, dar dijlat, eamaan, 2012.
mudhakirat jaefar aleaskarii, tahqiq wataqdim fathi safwat, dar alsalami, landan 1988.
'abrahim khalil 'ahmad wajaefar eabbas hamidi, tarikh aleiraq almaeasir, mutbaeat aljamieat, almawsil 1989.
ltfyi jaefar farj, eabd almuhsin alsaedun wadawrih fi tarikh aleiraq alsiyasii almaeasiri, t 2 baghdad eam 1988.
harith eabd alruhmin altayf muhamad altkryty, nash'at hizb aleummal albritanii watatawuruh hataa eam 1924 mi, risalat majstayr (ghyr mnshwr) jamieat takrit, kuliyat altarbiat eam 2007.
zaki salih, muqadimat fi dirasat aleiraq almaeasiri, mutbaeat alrayt, baghdad 1953.
mir bisiri, 'aelam alsiyasat fi aleiraq alhadithi, riad alriys lilnashr, landan 1987.
suead rawuwf shir muhamad , nuri alsaeid wadawrih fi alsiyasat aleiraqiat , maktabat ,bghadad , 1988.
khalid eabd alsitar salim alkabisi, alsayr hmfriz wa'atharah fi alsiyasat aleiraqiat 1929_1938, risalat majstyr (ghyr mnshwr) maehad alqayid almuasis lildirasat alqawmiat walaishtirakiat aleulya, baghdad, 2002
kazim niemat hashima, almalik faysal al'awal walainkaliz walaistiqlalu, aldaar alearabiat lilmawsueati, bayrut 1988.
najamu aldiyn alsahrurdi, altaarikh lm yabda ghadaan haqayiq waisrar ean thawrat rashid alkilani 1941_1958 fi alearaq, baghdad 1988.
ltfyi jaefar furja, almalik ghazi wadawrih fi siasat aleiraq fi almajalayn alddakhilii walkhariji 1933_1939, baghdad 1978.
sifa' eabd alwahhab almubarik, ainqilab sanat 1936 fi aleiraq mumahadatih wa'ahdathih wanatayijuhu, risalat majstir (ghyr mnshwr) jamieat baghadad, kuliyat aladab eam 1973.
tariq alnaasirii, eabd al'ilh alwasi ealaa earsh aleiraq (19391958) hayatah wadawruh alsiyasi, almuktabat alealamiat, baghdad 1990.
'ahmad fawazia, almalik faysal althaani, dar alhuriat, baghdad 1988.
tawfiq alsawidii, mudhakirat nsf qarn min tarikh aleiraq walqadiat alearabiati, t 3 dar alhakmat, landan 2011.
kamil aljadrji, mudhkirat kamil aljadrji watarikh alhizb alwatanii aldiymuqrati, bayrawt, 1970.
nasir aldiyn alnashashibi, limadha wasalna 'iilaa huna, sharikat lana, lundun, 1985.
fadil aljamali, safahat min tarikhina almaeasiri, dar alsbah, alkuayt 1993.