محتوى المقالة الرئيسي

Ahmed Yassin Taha
harith_abd2016@tu.edu.iq

الملخص

تأتي أهمية هذا البحث في تناوله الإبدال بين الحركات " الصوائت " ، وهو فرع مهم من فروع علم الأصوات العربية ، ذلك الإبدال الذي يقع على مستوى صوامت بعض الكلمات ، مما يؤدي إلى تعدد الصور النطقية المختلفة .


فللحركة " الصائت " دور مهم ومميز ، فهو الذي يخرج الصامت من سكونه ، ويساعد الحروف " الصوامت " على الاتصال ببعضها بعضاً .


ومن هذا المنطلق وقع اختياري على هذه الظاهرة " الإبدال " محاولاً تطبيقها على أكثر مادة خصبة ألا وهي القراءات القرآنية ، وقد آثرت أن تكون القراءات القرآنية الواردة في سورة الأحزاب ميداناً للبحث والدراسة فالاختلاف في القراءات القرآنية على مستوى الحركات " الصوائت " يعد غنياً باختلاف الحركات "الصوائت" القصيرة من جهة ، ومن جهة أخرى إن هذه القراءات تذخر بالكثير من الأمثلة التي تعد من صميم الإبدال بين الحركات " الصوائت " . 

المقاييس

يتم تحميل المقاييس...

تفاصيل المقالة

كيفية الاقتباس
Taha, A. Y. (2019). الإبدال بين الحركات " الصوائت " القصيرة في القراءات القرآنية - سورة الأحزاب أنموذجاً -. مجلة جامعة تكريت للعلوم الانسانية, 26(12), 23–53. https://doi.org/10.25130/jtuh.26.12.2019.02
القسم
Articles

المراجع

• alquran alkarim "brawayat hafas ean easim

al'iibdal: 'abu altayib eabd alwahid bin eali allaghawii alhalabi "t 351 h". thqyq: eiza aldiyn altanukhi, dimashq, mutbaeat alturqi, 1379 = h 1960 m.

'iithaf fudala' albashar fi alqara'at alarbet eshr, almusamaa muntahaa al'amaniu walmisarrat fi eulum alqara'at: shihab aldiyn 'ahmad bin muhamad albana "t h 1117". haqaqah waqadam lh: shaeban muhamad 'iismaeil, t 1 ealam alkutbi, bayrutu, 1407 h = 1987 m.

'iierab alqara'at alshwadh: 'abu albaqa' aleakri "t 616 h". tahqiq: muhamad alsyd 'ahmad ezuz, t 1 ealam alkutubi, bayrut - lubnan 1417 = h 1996 m.

'iierab alqurian: 'abu jaefar 'ahmad bin 'iismaeil bin alnahas "t 338 h". wade hawashih waealaq ealayh: 'anas muhamad alshshami, dar alhdbth, alqahirat, 1429 h = 2008 m.

alburhan fi eulum alquran: muhamad badr aldiyn alzarkashi "t 794 h". thqyq: mustafaa eabd alqadir eata, t 1 dar alkutub aleilmiatu, bayrut, 1409 h = 1958 m.

albayan fi eudi ay alqran: euthman bin saeid 'abu eamrw alddani "t 424 h". thqyq: ghanim qduri, t 1 markaz almakhtutat walturathi, alkuayt 1414 = h 1994 m.

waltanwir altahrir "tharir almaenaa alsadid watanwir aleaql aljadid fi tafsir alkitab almjyd": muhamad altaahir bin eashur "t h 1393" aldaar altuwnisiat lilnushr, "d t".

altafsir almunir fi aleaqidat walsharieat walmnhj: wahibat bin mustafaa alzahili "t 410 h". t 2 dar alfikr almaeasiru, dimashq, 1418 h = 1997 m.

aljamie li'ahkam alquran: 'abu eabd allah bin muhamad bin 'ahmad al'ansari alqirtabii, qadam lh: khalil muhyi aldiyn almis, t 1 dar alfikr liltibaeat walnashri, bayrut - lubnan 1424 = h 2003 m.

alhujat fi ealal alqara'at alsbe: 'abu eali alhasan bin 'ahmad alfarisii "t 377 h". thqyq: eadil 'ahmad eabd almwjwd, eali muhamad mueawad, 'ahmad eisaa hasn, t 1 dar alkutub aleilmiatu, bayrut - lubnanu, 1428 = h 2007 m.

alhujat fi alqara'at alsbe: 'abu eabd allah alhusayn bin 'ahmad bin khaliwih "t 370 h". tahqiq: 'ahmad farid almizidi, qadam lh: fathi hajazi, t 2 dar alkutub aleilmiatu, bayrut - lubnanu, 1428 = h 2007 m.

hujat alqra'at: 'abuzureat ghabad alruhmini bin zunjila "t 403 h" .haqaqah waealaq ealayh: saeid al'afghani, t 5 muasasat alrisalati, bayrut, 1418 h = 1997 m.

aldirasat allughawiat eind alearab 'iilaa nihayat alqarn alththalith alhajari: muhamad husayn al yasin, t 1 manshurat dar maktabat alhayati, bayrutu, 1401 h = 1980 m.

risalat 'asbab alhuruf: eali bin alhusayn bin eabd allh bin sina "t 423 h". thqyq: muhamad hisan altayan, yahyaa mysr elm, taqdim wamurajaeat: shakir alfaham, 'ahmad ratib alnifakhi, t 1 matbueat majmae allughat alearabiati, dimashqa, dar alfikr, 1404 h = 1983 m.

ruh almaeani fytfsyr alquran aleazim walsbe almthany: 'abu alfadl shihab aldiyn mahmud alalusy albaghdadii "t h 1270". tahqiq:an muhamad 'ahmad al'amd, eumar eabd alsalam alsulami, t 1 dar 'iihya' alturath alearabii, muasasat alttarikh alearabii, bayrut - lubnana, 1420 = h 1999 m.

alsabeat fi alqara'at: 'abu bakr bin majahid "t 324 h". thqyq: shawqi dayf, t 2 dar almuearifa, alqahirati, 1400 h = 1981 m.

siru sinaeat al'iierabi: 'abu alfath euthman bin jiniy "t 392 h". qadam lah fathi eabd alrahmin hijaziun, haqaqah waealaq ealayha: 'ahmad farid 'ahmad, almuktabat altwqifiat, jamieat al'azhir, alqahirat, "d t".

shadha aleurf fi fan alsrf: 'ahmad bin muhamad bin 'ahmad alhmlawi "t h 1351" sharahah wafahrasuh waietanaa bh: eabd alhamid handawy, t 4 dar alkutub aleilmiatu, bayrut - lubnanu, 1428 = h 2007 m.

sharah abn eaqil ealaa alfiat abn malik wamaeah kitab minhat aljalil bthqyq: sharah abn eaqil, talif muhamad muhyi aldiyn eabd alhamid, dar alzalayie, misra, alqahirati, 1430 h = 2009 m.

sharah al'ushmuniu ealaa 'alfiat abn malka: 'abu alhasan nur aldiyn bin muhamad "t 929 h". taqqdim: hasan muhamd, 'iishraf: 'amil badie yaequb, dar alkutub aleilmiat, bayrut - lubnan "d t".

sharah shafiat bin alhajib: radi aldiyn muhamad bin alhasan alaistirbadhi "t 686 h" , tahqyq: muhamad alzafzaf wakharin , mutbaeat alhijazii , alqahrt , 1358 h = 1941 m.

sharah almufsil lilzamkhishari: muafaq aldiyn 'abu albaqa' yaeish bin eali bin yaeish almusili "t 643 h" qadam lah wawade hawamishih wafaharisuh: 'amil badie yaequba, manshurat muhamad eali bydwn, dar alkutub aleilmiatu, bayrut - lubnan 1422 h = 2001 m.

sharah almuluki fi altsryf: abn yeysh. thqyq: fakhara aldiyn qubawat , t 1 , almaktabat alearabiat , halab , 1393 h = 1973 m.

alssahibiu fi faqih allughat wamasayiluha wasunan alearab fi klamha: 'abu alhusayn 'ahmad bin faris bin zakariaa "t 395 h" ealaq ealayh wawade hwashih: 'ahmad hasn, t 1 manshurat muhamad eali bydwn, dar alkutub aleilmiatu, bayrut - lubnanu, 1418 h = 1997 m.

safuat altafasir: muhamad eali alssabuni , t 4 , dar alquran alkarim , bayrut , 1402 h = 1981 m.

eilm allugha "mqadimat lilqari alerby": mahmud alsueran , t 2 , dar alfikr , alqahrt , 1396 h = 1977 m.

ghayat alnihayat fi tabaqat alqara': 'abu alkhayr muhamad bin muhamad bin al'athir aljizri "t 833 h". eaniy banshrh: j brijistrasr, t 1, dar alkutub aleilmiata, bayrut - lubnanu, 1421 h = 2006 m.

eith alnafe fi alqara'at alsbe: eali alnuwriu alsafaqisiu "t 1118 h". thqyq: 'ahmad mahmud eabd alsamie alshshafieiu , t 1 , dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , 1425 h = 2004 m.

fi allahajat alerbyt: 'iibrahim 'unis , t 4 , almutbaeat alfaniyat alhadithat , alqahrt , 1393 h = 1973 m.

alqamus almuhit: muhamad aldiyn muhamad bin yaequb alfiruz abady "t 817 h" fi sidriha: sharah diabajat alqamus almuhit lilshaykh nasr alhurini "t 1291 h" wafi hamishaha taqriratih mae nabadh min alqawl almanus bitahrir ma fi alqamws: badr aldiyn alqarafii " t 1008 h ", t 2 , dulaq , 1301 h - 1303 h = 1887 m - 1885 m.

alqara'at alquraniat fi daw' eilm allughat alhdytht: eabd alsubur shahin , alqahrt , 1417 h = 1996 min.

alqara'at wallahajat min manzur eilm al'aswat alhadithat: eabd alghafaar hamid hilal , t 3 , dar alfikr alearabiu , misr , 1426 h = 2005 min.

alqalb wal'iibdal: 'abu yusif bin alsskit "t 244 h". nshrh: 'uwnist hufnar , maktabat almuthanaa , nuskhatan musawaratan min tabeat almutbaeat alkathulikiat , bayrut , dimn kitab alkunz allaghawii , 1323 h = 1903 m.

kitab sibwayh: 'abu bashar eamrw bin euthman bin qanbir almulaqab bisiubwiih "t 180 ha". thqyq: eabd alsalam harun, ealam alkutub, bayrut, "d. t".

alkashaf ean haqayiq altanzil waeuyun al'aqawil fi wujuh altaawiili: 'abu alqasim jar allah mahmud bin eumar alzamkhashari "t 538 h". dar almaerifat liltabaeat walnushri, bayrut - lubnan.

alkashf ean wujuh alqara'at alsbe waealalaha wahajajiha: 'ahmad maky yn 'abi talab alqysy "t 437 h" , thqyq: muhyi aldiyn ramadan , t 3 , muasasat alrisalat , bayrut , 1404 h = 1984 m.

lisan alerb: 'abu alfadl jamal aldiyn muhamad bin mukrim bin manzur almisri "t 711 h" dar sadir bayrut , "d. t".

allahajat alearabiat: 'iibrahim muhamad naja , dar mutbaeat alsaeadat , misr , "d. t".

allahajat alearabiat fi altarath: 'ahmad eilm aldiyn alnajdi , aldaar alearabiat lilkitab , alqahrt , 1404 h = 1983 min.

allahajat alearabiat fi alqara'at alquraniat: eabdah alrrajhy , t 1 , maktabat almaearif , lilnashr waltawzie , alriyad , 1420 h = 1999 min.

allahajat alearabiat nash'atan watatawra: eabd alghafaar hamid hilal , t 2 , maktabatan wahibat , alqahrt , 1415 h = 1993 m.

almuhtasib fi tabyiyn wujuh shiwadh alqarra'at wal'iidah eanha: 'abu alfath euthman bin juni. tahqiq:an muhamad eabd alqadir eata , t 1 , dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , 1419 h = 1998 m.

almuharir alwajiz fi tafsir alkitab aleaziz: 'abu muhamad eabd alhaq bin eatiat al'undilsi "t 541 h". thqyq: eabd alsalam eabd alshshafi muhamad , t 1 , manshurat muhamad eali baydun , dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , 1412 h = 2001 m.

mukhtasir fi shiwadh (qra'at) alquran min kitab albadye: abn khalawih .. maktabat almutanabiy, alqahirat, "d. t".

almukhtasir fi 'aswat allughat alearabiat , dirasatan nazariatan watatbiq: muhamad hasan hasan jabal , t 4 , alqahrt , 1422 h = 2006 m.

almadaris alsawtiat eind alerb: alnash'at walttwr: eala' jbr muhamad , t 1 , dar alkutub aleilmiat , bayrut , 1427 h = 2006 m.

almuzhar fi eulum allughat wa'anwaeiha: 'abu alfadl jalal aldiyn eabd alruhmin alsayuti "t 911 h". sharahah waealaq hwashyh: 'ahmad jadin almawlaa , eali muhamad albjjawi , muhamad 'abu alfadl 'iibrahim , manshurat almaktabat aleasriat , saydaan - bayrut , 1408 h = 1987 m.

almusaeid fi tashil alfwayd: biha' aldiyn eabd allah bin eaqil "t 769 h". tahqiq: muhamad kamil barakat , t 1 , jamieatan 'ama alquraa ، 'iihya' alturath al'iislamii , makat almukaramat , dar alfikr , dimashq , 1402 h = 1982 m.

almustalah alsawtiu eind eulama' allughat alearabiat fi daw' eilm allughat almeasr: eabd alqadir marei , t 1 , manshurat jamieat mutah , 1412 h = 1993 min.

maeani alqara'at: 'abu mansur muhamad bin 'ahmad al'azhari "t 370 h". thqyq: wdrast: eabd mustafaa drwysh , eiwad bin hamd alquzii , t 1 , alriyad , 1412 h - 1991 m.

maeani alqurian: 'abu alhasan eali bin hamzat alkisayiy "t 189 h". 'aead bina'ih waqadam lh: d. eisaa shahatih eisaa, dar qba', alqahirat, 1418 h = 1998 m.

maeani alqurian: 'abu zakariaa yahyaa bin ziad alfara' "t 207 h". qadam lah waealaq ealayh: 'iibrahim shams aldiyn, t 1 manshurat muhamad eali bydwn, dar alkutub aleilmiatu, bayrut - lubnan 1423 = h 2002 m.

maeani alquran wa'iierabuh: 'abu 'iishaq 'iibrahim bin alsiriyi alzijaj "t 311 h" sharah wthqyq: eabd aljalil eabdah shlby, kharaj 'ahadithh: eali jamal aldiyn muhamad, dar alhdyth, alqahrt, 1424 h = 2004 m.

maejam alsuwtiat: rashid eabd alrahmin aleabidi, markaz albihwth waldirasat al'iislamiatu, aleiraqu, 1427 h = 2007 m.

almuejam fi eilm alsrf: raji al'asmar, murajaeat: 'amil badie yaequba, dar alkutub aleilmiatu, bayrut - lubnan 1418 = h 1997 m.

maqayis allaght: 'abu alhusayn 'ahmad bin faris bin zakariaa "t 395 h" rajieah waealaq ealayh: 'anas muhamad alshshami, dar alhadith, alqahrt s 1429 = h 2008 m.

almuqtadiba: 'abu aleibaas muhamad bin yazid almubarid "t 285 ha". tahqiq: muhamad eabd alkhaliq eadimat, ealam alkutub, bayrut, "d t".

almumtie fi altsryf: abn esfwr al'ashbili "t 969 h". thqyq: fakhara aldiyn qbawt, t 2, 1407 h = 1987 m.

min 'asrar allght: 'iibrahim 'anyis, t 5, mutbaeat al'anjilu almisriati, 1394 h = 1975 m.

manjid almuqarayiyn wamurshid alttalibayn: 'abu alkhayr muhamad bin muhamad bin aljizri. wade hwashih: zakariaaan eamirat, t 1 dar alkutub aleilmiatu, bayrut, 1420 h = 1999 m.

almunahaj alsawtiu lilbaniat alearabiati, ruyatan jadidatan fi alsirf alearabi: eabd alsubur shahin, muasasat alrisalati, bayrut - lubnan 1400 = h 1980 m.

alnashr fi alqara'at aleashr: 'abu alkhayr abn aljizri. 'ashraf ealaa tashihih: eali muhamad aldubae, dar alkutub aleilmiatu, buyut - lubnan 1403 = h 1983 m.

albihuth almanshura

al'iibdal bayn alsawayat alqasirat fi daw' eilm al'aswat alwazifi: eumar bu bfar, majalat al'athri, jamieat qasidi, aljazayiru, aleadad "20", 1435 h = 2014 m.