محتوى المقالة الرئيسي

صفا صادق جعفر الخفاجيّ
ameersadiq20@gmail.com

الملخص

جاءت هذه الدراسة للنظر في تصنيفات اللَّغويين للأنماط اللُّغويَّة بين المقبولية والأفضلية، أو لِنقُل بين الأفضلية والمتبقي من اللُّغة، وسميت بالمتبقي مقابل الأفضلية، فالمتبقي هو انحراف مؤقت يمكن تفسيره بوساطة قواعد فرعية، وواصفة تولد من القاعدة الأصل, ولا بد أن تترك القاعدة متبقيًا، يعتمد حجمه على درجة عمومية القاعدة، وهذا المتبقي قد يكون فقد شرطًا من شروط الأداء، ولكنه لا يصل إلى درجة الإخلال بالقواعد الأساسية، فإذا كان يخل بقاعدة فرعية، فإنه يفقد شرطًا من شروط الأفضلية، وقد يصل هذا الإخلال إلى تصنيف النمط ضمن المتبقي, وقد كان علماء اللغة على وعي بنظرية الأفضلية عند الموازنة بين الأداءات اللُّغويَّة، واللافت للنظر أنهم ركزوا على تطبيق النظرية عمليًا. وقد ساهمت في تحقيق فهم أكثر عمقًا للظواهر اللُّغويَّة فهي نظرية تفسير الأنظمة اللُّغويَّة كافة, بحيث تضمّ الجانب التداولي الاستعمالي, إضافة إلى الجانب الدلالي الذي أهمله تشومسكي من نظريته في بادئ الأمر. وقد بدأت الدراسة بتعريف النظرية، للُّغة واصطلاحًا، وذكر المؤسسين وارهاصات النشأة والتطوّر. ثمَّ عرضت نماذج من القراءات والحديث النبوي، والشعر، وتناولت هذه الدراسة الخصائص اللُّغويَّة بحثاً وتحليلاً في العينات المذكورة.

تفاصيل المقالة

كيفية الاقتباس
جعفر الخفاجيّ ص. ص. (2026). نظريةُ الأفضلية المرجعيّات والتمثلات. مجلة جامعة تكريت للعلوم الانسانية, 33(5), 35–51. https://doi.org/10.25130/jtuh.33.5.2026.3
القسم
Articles

المراجع

The Holy Quran

- New Horizons in the Study of Language and Mind by Noam Chomsky, translated by Hamza bin Qablan Al-Muzaini, Dar Al-Hiwar for Publishing and Distribution, Egypt, 2009

- al'usul dirasat 'ibstymwlwjyt lilfikr alllghwy eind alearab alnahw - fiqh alllght, albalaghat -, tamaam hssan, ealim alkutub - alqahirat, 2000 mi .

-al'amaliu alshajariatu: abn alshajari, dar almaerifat liltibaeat walnashri, bayrut, 1978m .

-altfadlyt fi altahlil alllghwy, ta; faysal bin muhamad almahna, jamieat almalik saeud- alriyad (alerbyt alsewdy), ta1, 2004m, muqadimat almualif : (z, ha) ).

-aljamie alsahih almukhtasar min 'umur rasul allah salaa allah ealayh wasalam wasunanuh wa'ayaamahu: muhamad bin 'iismaeil bin 'iibrahim abn almughayrat albukhari, tahqiqa: muhamad zuhayr bin nasir alnaasir, dar tawq alnajati, bayrut, t 1, raqm (6642)

-alkhasayisu, 'abu alfath euthman abn jnny, tahqiqu: muhamad eali alnajaar, alnaashiru: almaktabat aleilmiatu, bayrut, lubnan, 1371h, 1952m .

-alqaeidat alnhwyt bayn altanzir waltatbiqi, (risalat majistir), jamieat yirmuk, 'iirbidi al'urduni, 1985m .

-allisaniaat almajal walwazifat walmanhaji: samir sharif astitatan, ealim alkutub alhadithi, 'iirbid, 2005 .

-alllught alearabiat bayn alqawaeid walbaqii fi daw' nazariat al'afdaliati: yahyaa eababinatun, dar alkitaab althaqafii, 'iirbid,. 2017m .

-alllught: findiris, tarjamatu: eabd alhamid aldawakhili, muhamad alqasaasa, maktabat al'anjilu almisriati, 1950m .

-almuhtasib fi tabayun wujuh shawadhi alqira'ati: abn jini, tahqiqa: ealiin linujdi wakhrun, wizarat al'awqaf, 1999m .

- -almusnad alsahih almukhtasar yanqul aleadl ean aleadl 'iilaa rasul allah salaa allah ealayh wasalama, tahqiq muhamad fuaad eabd albaqi, tahqiqu: muhamad fuaad eabd albaqi, dar 'iihya' alturath alearabi, bayrut, lubnan .

- -alnaba aleazim nazarat jadidat fi alquran alkarim: muhamad bin eabd allah dirzar, aietanaa bihi: 'ahmad mustafaa fadliata, qadim lah: eabd aleazim 'iibrahim almateani, dar alqalam lilnashr waltawzie, 2005m .

-alnazariat altafaduliat fi altahlil allughwi, rinih kakhiri, altarjamatu: faysal bin muhamad, jamieat almalik saeud, ta2004,1 .

tajdid alnahw alerby: eafif dimashqiat maehad al'iinma' alearabii, bayrut, 1981m.-

-tawjih alttarakyb alqranyt fi maeani alquran lilfara' bayn alafdlyt alqwaedyt walafdlyt alastem'ilyt, salim eayid sabah aleamamirat almuhaqaqa: mansur alkafawin, jamieat mutata, 2016m .

-jamie albayan fi tawil alqurani, altabri, 'abu jaefar muhamad bin jirir, tahqiqa: 'ahmad muhamad shakir, muasasat alrisalati, ta2000,1m .

-huruf almaeani, 'abu alqasim eabd alrahman alzajaji, tahqiqu: eali tawfiq alhamdi, dar al'amla, 'iirbid, 2010m .

sharah almufasali: abn yaeishu, dar alkutub aleilmiati, bayrut, lubnan, 2001m, ta1-

tabaqat fahawl alshueara'a: abn salam aljamhi, mawqie alwaraqi, du. Ti -

-eilm alllught almueasirat muqadimat watatbiqatun: yahyaa eababinatun, wamanat alzaebi, dar alkitab althaqafii, 'iirbidu, 2005 .

-eunf alllught: jan jak lusrikli, altarjamata: muhamad badway, murajaeata: saed lilsaalihi, almunazamat alearabiat liltarjamati, bayrut, ta2/ 2006 .

-lisan alearabi, llelamt abn manzur 'abu alfadl jamal aldiyn muhamad bin makrama(t711h), aetanaa bitashihihi: 'amin mahmad eabd alwahaabi, wamuhamad alsaadiq aleabydy, ta3, dar 'iihya' altarathi, bayrut lubnan, (d.t )

-maqayis alllught: abn farisa, murajieat 'anas muhamad alshaami, dar alhadithi, alqahirati, 2008 .

-nazariat al'afdaliat alllughwyat: 'ahmad eabd almajid alqaysi, dar alfikari, eaman, ta01 2017

-afaq jadidat fi dirasat alllught waldhuhna: nieum tshumiski, altarjamatu: hamzat bin qublan almuzaynaa, almajlis al'aelaa lilthaqafati, alqahirati, 2005 .

-al'iinsaf fi masayil alkhilaf bayn alnahwayn: abn alianbari, almaktabat aleasriati, bayrut, 2003m, t 1 .

-qawaeid thwylyt lllght alerbyt, muhamad ealiin alkhulii, dar alfalah - al'urduni, 1999 mi . albuhuthu

Research

-nzryt alafdlyt alllghwyt -dirasat tasylyt fi alturath alnhwy alerby, rzayqyt mahmud, bahth ;majalat almieyar, e 26 - maj 63

-Hoda Najat Rashid, Pragmatics and Grammatical Methods (Dr. Khaled Milad as a Model). Tikrit University Journal for Humanities, Volume 31, Issue (7), 2024