تعدد صور الخوف في أشعار الهذليين- دراسة وصفية
محتوى المقالة الرئيسي
الملخص
يتناول البحث عدة محاور رئيسية تتعلق بالخوف، بدءًا بتعريفه لغةً واصطلاحًا. فقد وردت معاني متعددة لكلمة "الخوف" في المعاجم اللغوية، إذ يتقاطع مفهومه مع الفزع والتشاؤم والقلق. اصطلاحاً، يُعرف الخوف بأنه قلق طبيعي ناجم عن توقع وقوع الضرر، ويعد من أهم المشاعر التي تؤثر في السلوك الإنساني وتظهر في التجارب الحياتية اليومية. اذ يتناول عدة محاور رئيسية تتعلق بالخوف، بدءًا بتعريفه لغةً واصطلاحًا. فقد وردت معاني متعددة لكلمة "الخوف" في المعاجم اللغوية، حيث يتقاطع مفهومه مع الفزع والتشاؤم والقلق. اصطلاحاً، يُعرف الخوف بأنه قلق طبيعي ناجم عن توقع وقوع الضرر، ويعد من أهم المشاعر التي تؤثر في السلوك الإنساني وتظهر في التجارب الحياتية اليومية. كما تناول البحث أيضاً الخوف من الصحراء بما تمثله من مخاطر الوحدة والجوع والعطش، بالإضافة إلى صور الخوف التي تظهر عند الحيوانات، خاصة البهائم التي تخشى الوحوش الضارية. كذلك، استعرض الخوف من الغزو والعقاب، حيث كانت القبائل تعيش في حالة دائمة من التوجس من الغارات المفاجئة والثأر. في الختام يقدم البحث القول أن هذه الصور المختلفة للخوف تمثل جزءًا لا يتجزأ من الأدب العربي الجاهلي، وأنه رغم تواجد الخوف في هذه الأشعار، إلا أن ذلك لا يعني الجبن، بل هو انعكاس للفطرة الإنسانية التي تملي على الإنسان الحذر من المجهول.
المقاييس
تفاصيل المقالة

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.
المراجع
The Holy Quran
References
Ibrahim, Mohammad Abu al-Fadl. (1969). The Diwan of Imru' al-Qais bin Hajar. Dar Al-Ma'arif, Cairo, Egypt, 4th edition.
Ibrahim, Mohammad Abu al-Fadl. (n.d.). The Diwan of the Nubian Poet. Dar Al-Ma'arif, 2nd edition.
Al-Azdi, Abu Bakr Mohammad bin Hasan bin Duraid. (1987). The Compendium of Language (Ramzi Munir Bahlbaki, Ed.). Dar Al-Ilm Lil-Malayeen, Beirut, 1st edition.
Al-Athir, Majd al-Din Abu al-Sa'adat al-Mubarak bin Mohammad. (1979). The End in the Strange Hadith and Narration (Tahir Ahmad Al-Zawy & Mahmoud Mohammad Al-Tanahi, Eds.). Al-Maktabah Al-Ilmiyyah, Beirut, 1st edition.
Al-Farabi, Abu Nasr Ismail bin Hamad Al-Jawhari. (1987). Al-Sihah: The Crown of the Language and the Correctness of Arabic (A. Abdul Ghafour Attar, Ed.). Dar Ilm Lil-Malayeen, Beirut, 4th edition.
Al-Fayruzabadi, Majd al-Din Abu Taher Mohammad bin Yaqoub. (2005). Al-Qamus Al-Muheet (M. Naeem Al-Arqoussi, Ed.). Al-Maktabah Al-Risalah for Printing, Publishing, and Distribution, Beirut, Lebanon, 8th edition.
Al-Hasani, Abu Al-Hassan Ali bin Ismail bin. (n.d.). The Great Lexicon and Complete Collection (Abdul Hamid Hendawi, Ed.). Dar Al-Kutub Al-Ilmiyyah, Beirut.
Al-Majdhub, Abdullah bin Al-Tayyib. (1989). The Guide to Understanding the Poetry of the Arabs. Dar Al-Athar Al-Islamiyyah, Ministry of Information, Kuwait, 2nd edition.
Al-Dulami, Abdul Razzaq Khalifa Mahmoud. (n.d.). Popular Beliefs in Ancient Arab Poetry Heritage. Dar Al-Yanabi.
Al-Kilani, Mohammad Said (Ed.). (n.d.). Al-Mufradat in the Strange Quran. Dar Al-Ma'rifah, Beirut, Lebanon.
Al-Sa'adat, Majd al-Din Abu al-Sa'adat al-Mubarak bin Mohammad. (1979). The End in the Strange Hadith and Narration (Tahir Ahmad Al-Zawy & Mahmoud Mohammad Al-Tanahi, Eds.). Al-Maktabah Al-Ilmiyyah, Beirut, 1st edition.
Al-‘Aqami, Abu Hilaal Hasan bin Abdullah bin Sahl. (2007). The Faces and Equivalents (Mohammad Othman, Ed.). Cultural Library, Cairo, 1st edition.
Al-Qaisi, Abu Ali Hasan bin Abdullah. (1987). Clarifying the Evidence in Clarification (Dr. Mohammad bin Hamood Al-Dajani, Ed.). Dar Al-Gharb Al-Islami, Beirut, Lebanon, 1st edition.
Al-‘Azdi, Abu Bakr Mohammad bin Hasan bin Duraid. (1987). The Compendium of Language (Ramzi Munir Bahlbaki, Ed.). Dar Al-Ilm Lil-Malayeen, Beirut, 1st edition.
Ibrahim, Mohammad Abu al-Fadl. (n.d.). The Diwan of the Nubian Poet. Dar Al-Ma'arif, 2nd edition.
Al-Shanqiti, Mohammad Mahmoud. (1965). The Diwan of the Hadhali Poets. Dar Al-Qawmiyyah for Printing and Publishing, Cairo, Egypt, 1385 AH.
Ibrahim, Mohammad Abu al-Fadl. (1969). The Diwan of Imru' al-Qais bin Hajar. Dar Al-Ma'arif, Cairo, Egypt, 4th edition.
Mohammad, Sami Jasim. (2023). Al-Hidaa in Pre-Islamic Poetry. Journal of Tikrit University for Humanities, 30(7, 1), 164-187.
Nasser Al-Din, Mahdi Mohammad. (2002). The Diwan of Tarfa bin Al-Abd. Dar Al-Kutub Al-Ilmiyyah, 3rd edition.
Al-Ansari, Mohammad bin Qasim. (1979). The Diwan of Amer bin Al-Tufayl. Dar Sa'der, Beirut, Lebanon.
Biydoun, Mohammad Ali. (1998). The Diwan of Urwah bin Al-Ward Al-Absi. Mohamed Ali Biydoun Publications, Dar Al-Kutub Al-Ilmiyyah, Beirut, Lebanon.
Al-Saqal, Lutfi. (1969). The Diwan of Alqamah Al-Fahl. Dar Al-Kitab Al-Arabi, Aleppo, Syria, 1st edition.
Ya'qub, Dr. Emile Biddah. (n.d.). The Diwan of Amr bin Kulthum. Dar Al-Furouq Al-Lughawiyyah, Cairo, Egypt.
Al-Hamiri Al-Yamani, Nashwan bin Said. (1999). The Sun of Sciences and the Cure of the Arab Speech from Wounds (Dr. Hussein bin Abdullah Al-Omari & Dr. Youssef Mohammad Abdullah, Eds.). Dar Al-Fikr Al-Mu'asar, Beirut, Lebanon, 1st edition.
Nassef, Mustafa. (1992). The Voice of the Ancient Poet. Egyptian General Book Organization, Cairo, Egypt.
Qasim, Mohammad Ahmad, & Dib, Mohyiuddin. (2003). The Sciences of Rhetoric: Badi'iyah, Bayaniyah, and Ma'aniyah. Al-Mu'assasah Al-Hadithah Lil-Kitab, Tripoli, Lebanon, 1st edition.
Faraj, Rahab Mohammad. (2022). Heritage and Its Impact on Pre-Islamic Poetry: Semantics and Knowledge. Journal of Tikrit University for Human Sciences, 29(1), 277-295.
Al-Farahidi, Abu Abd al-Rahman Khalil bin Ahmad. (n.d.). The Book of Al-Ayn (Dr. Mahdi Al-Makhzoumi & Dr. Ibrahim Al-Samarra'i, Eds.). Dar & Library of Al-Hilal.
Al-Saqal, Lutfi. (1969). The Diwan of Alqamah Al-Fahl. Dar Al-Kitab Al-Arabi, Aleppo, Syria, 1st edition.
Al-Razi, Zain al-Din Abu Abd Allah Mohammad bin Abu Bakr. (1999). Al-Mukhtar Al-Sahhah (Yousef Sheikh Mohammad, Ed.). Al-Maktabah Al-Asriyah - Al-Dar Al-Namudhajiyyah, Beirut - Saida, 5th edition.
Al-Taftazani, Saad al-Din. (n.d.). The Concise Explanation of Meanings. Dar Al-Fikr, Beirut, Lebanon, 1st edition.