الارتباط الدلالي بين الجبن والألفاظ الدالة عليه في معجم لسان العرب
محتوى المقالة الرئيسي
الملخص
تعد مسألة الحقول الدلالية ميدانا خصبا للدراسة ولا سيما إذا كان موضوع البحث يرتبط بدراسة في المعجم العربي وقد وقع اختيارنا على دراسة الألفاظ الدالة على الجبن في معجم لسان العرب بعدِّه واحدا من المراجع الأصلية في البحث اللغوي ومعجما كبيرا ورئيسا في تناول ألفاظ اللغة.
وقد كان البحث مبنيا على أساس إيجاد الارتباط الدلالي بين معنى الجُبن والألفاظ التي ذكرها ابن منظور (ت711ه) في معجمه وصرح بدلالتها على المعنى المذكور من خلال الحقول الدلالية التي قسمنا الألفاظ في ضوئها؛ إذ إن كل مجموعة من الألفاظ تدل على الجبن من حيثية غير ما تدل عليه مجموعة أخرى، ولم نأل جهدا أو ندخر وسعا في تقسيم الدلالات الفرعية على معنى الجبن.
المقاييس
تفاصيل المقالة

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.
المراجع
- al'iibanat fi allughat alearabiati: 'abu mundhir silmat bin muslim aleutbii alsahari (t bayn 511-512h), haqaqaha: alduktur eabd alkarim khalifat, walduktur nasarat eabd alrahmin, walduktur salah jurar, walduktur muhamad hasan eawad, walduktur jabir 'abu safiat, wizarat alturath alqawmii walthaqafat, masqat - saltanat eamaan, ta1, 1999m.
- 'asas albalaghata: jar allah mahmud bin eumar alzamkhasharii (ta538ha), haqaqha: muhamad basil euyun alsuwd, dar alkutub aleilmiat, biaruta-libnan, t1, 1998m.
- al'afealu: 'abu alqasim eali bin jaefar alshahir biaibn alqitae alsaqli (t515ha), qadam lah wadibtuh wawade hawashih: 'iibrahim shams aldiyn, dar alkutub aleilmiat, bayrut - lubnan, t1, 2003m.
- al'alfazu: 'abu mahmud yaequb bin 'iishaq almashhur biaibn alsskit (t244h), haqaqah: d. fakhar aldiyn qibawt, maktabat lubnan nashirun, bayrut - lubnan, t1, 1998m.
- al'amali: 'abu ealia 'iismaeil bin alqasim alqali (t356h), euny biwadeiha watartibiha: muhamad eabd aljawad al'asmei, dar alkutub almisriat, t2, 1926m.
- albarie fi allighati: 'abu ealia 'iismaeil bin alqasim alqali (ta356ha), haqqha: hisham altueaan, maktabat alnahdati, baghdad - alearaq, dar alhadarat alearabiat, bayrut - lubnan, t1, 1975m.
- taj aleurus min juahir alqamus: muhamad murtadaa bin muhamad alhusaynii alzubaydi (t1205h), aietanaa bih wawade hawashih: di. eabd almuneim khalil 'iibrahim wa'a. karim sayid muhamad mahmuad, dar alkutub aleilmiat, bayrut - lubnan, t1, 2007m
- tahdhib allighat: 'abu mansur muhamad bin 'ahmad alazhri (t370h), ealaq ealayha: eumar salami waeabd alkarim hamid, qadamat laha: 'a. fatimat muhamad 'aslan, 'ashraf ealayha: muhamad eiwad mareab, dar 'iihya' alturath alearabi, bayrut - lubnan, t1, 2001m.
- jamhirat allighat: 'abu bakr muhamad bin alhasan bin darid al'azadi (t321ha), mutbaeat majlis dayirat almaearif aleuthmaniati, hidrabad aldkn-alihanid, t1, 1926m.
- diwan abn muqbila: (t baed 37ha), eaniy bitahqiqiha: alduktur: eizat hasan, dar alshrq alearby, bayrut - lubnan, halab - surya, 1995m.
- - diwan al'adba: 'abu 'iibrahim 'iishaq bin 'iibrahim alfarabi (t350h), haqaqah: d. 'ahmad mukhtar eamr, rajieah: d. 'iibrahim 'anyis, rajie alfhars: eabd alwahhab eiwad allah, waeabd alsamad mahruisun, 'ashraf ealayha waqadam liha: mustafaa hijazia, muasasat dar alshueba, alqahrt - masrun, da.t
- diwan 'amiat bin 'abi alsulta: (t9h), jameah wahaqquh washarhiha: aldktwr: sajie jamil aljabayli, dar sadir, bayrut - lubnan, t1, 1998m.
- diwan jarira: (t114ha), qadam lah: karam albistani, dar bayruat, bayrut - lubnan, 1986m.
- diwan hisan bin thabt: (t 50h), sharahah wakatab hawamishuh waqadam laha: al'astadh: eabda eali mahna, dar alkutub aleilmiat, bayrut - lubnan, t2, 1994.
- diwan dhi alrimati: ghaylan bin eaqabat aleadwi (t117h), sharahah al'imam 'abi nasr 'ahmad bin hatm albahli birwayat 'abi aleibaas thaealab, haqaqah waqadam lah waealaq ealayh alduktur: eabd alquduws 'abu salih, muasasat al'iiman, bayrut - lubnan, t1, 1982m.
- diwan alraaei alnamiri: (ta96 'aw 97ha), jameah wahaqaqaha: rayinhirt faybart, dar faranats shataynir, bayrut - lubnan, 1980m. - diwan zuhir bin 'abi sulmaa: sharahah waqadam laha: al'astadh: eali hasan faewir, dar alkutub aleilmiat, bayrut - lubnan, t1, 1988m.
- diwan aleajaja: (t nahw 90ha), riwayat eabd almalik bin qarib al'asmaeii washarahah (ta baed 214ha) eaniy bitahqiqiha: alduktur eizat hasan, dar alshrq alearaby, bayrut - lubnan, halab - sawriat, 1995m.
- alruwha: 'abu eabdallah muhamad bin 'abi bikr abn alqiam aljuzia (ta751ha), haqaqh: muhamad 'ajmal 'ayuwb al'iislahi, kharraj 'ahadithh: kamal bin muhamad qalmmi, dar ealam alfuaad, jidat _ alseudit, d.t.
- alzzahir fi maeani kalimat alnaasa: 'abu bakr muhamad bin qasim al'anibari (t328h), haqaqaha: da.hatim salih aldaamin, dar alrashid, baghdad - alearaq, 1979m.
- samat alliali fi sharah 'amali alqali: 'abu eubayd eabdallah bin eabd aleaziz albikrii al'undilsi (t487ha), naskhuh wasahahuh wanaqhuh wahaqaq ma fih waistakhrajah min butun dawawin aleilm: eabd aleaziz almimni, dar alkutub aleilmiat, bayrut - lubnan, 1936m.
- sharah 'ashear alhadhaliiyna: 'abu saeid alhasan bin alhusayn alsukari (t275ha), riwayat 'abi alhasan eali bin eisaa alramani (t384h) ean 'abii bikr 'ahmad bin muhamad alhulwani (t333h) ean alsikry, haqaqah: eabd alsitar 'ahmad faraj, rajieha: mahmud muhamad shakir, dar altarath, alqahrt - misr, t2, 2004m.
- sharah diwan rawbat bin aleajaja: (t145ha), haqaqha: alduktur dahi eabd albaqi muhamad, warajieuh alduktur mahmud eali maky, t1, 2011m.
- sharah alfasih: 'abu eabdalilah muhamad bin hisham allakhami (ta577ha), haqaqh: d. mahdi eubayd jasim, t1, 1988m.
- shaear alkhawarija: jameah waqadam laha: alduktur 'iihsan eibas, dar althaqafat, bayrut - lubnan, t2, 1974m.
- alsahah taj allughat wasahah alearabiat: 'iismaeil bin hammad aljawhri (t393ha), haqaqaha: 'ahmad eabd alghafur eatar, dar aleilm lilmalayin, bayrut - lubnan, t3, 1984m.
- aleayna: 'abu eabd alruhmin alkhalil bin 'ahmad alfirahidi (t175h), haqaqah: d. mahdi almakhzumi wad. 'iibrahim alsamrayy, manshurat wizarat althaqafat wal'iielam, dar alrashid, baghdad - aleuraq, ja1 - 1980m, ja2-6 - 1982m, ja7 - 1984m, ja8 - 1985m.
- ghidha' al'albab fi sharah manzumat aladab: 'abu aleawn muhamad bin 'ahmad alsafaryni (t 1188h), muasasat qartabat, alqahrt - misr, t2, 1993m.
- ghurayb alhadith: 'abu sulayman hamd bin muhamad alkhitabi (t 388ha), haqaquha: eabd alkarim 'iibrahim algharbawi, kharaj 'ahadithh: eabd alkarim eabd rabi alnaby, dar alfikur, dimashq - surya, 1982m.
- alfayiq fi ghurayb alhadiytha: jar allah mahmud bin eumar alzamkhasharii (ta538ha), haqaqha: ealia muhamad albajawi wamuhamad 'abu alfadl 'iibrahim, almuktabat aleisriat, sayda wabayrut
- lubnan, ta1, 2005m. - alqamus almhyt: majd aldiyn muhamad bin yaequb alfiruzabadi (t817ha), 'iiedad wataqdimu:an muhamad eabd alruhmin almreshly, dar 'iihya' alturath alearabii, bayrut - lubnan, t2, 2003m.
- allaamie aleaziziu sharah diwan almtnby: 'abu aleala' 'ahmad bin eabdallh almaeri (t 449h), haqaqaha: muhamad saeid almulwi, markaz almalik faysal lilbihawth waldirasat al'iislamiat, t1, 2008m.
- lisan aleuraba: jamal aldiyn muhamad bin mukrim bin manzur (ta711ha), haqaqah waealaq ealayh wawade hawashyh: eamir 'ahmad haydr, rajieh: eabd almuneim khalil 'iibrahim, dar alkutub aleilmiata, bayrut - lubnana, ta1, 2003m.
- majmae al'amthal: 'abu alfadl 'ahmad bin muhamad almaydani (t518ha), haqaqah muhamad 'abu alfadl 'iibrahim, almuktabat aleisriat, sayda wabayrut - lubnan, ta1, 2007m.
- almahkam walmahit al'aezama: 'abu alhasan ealia bin 'iismaeil bin siadih (t458ha), haqaqaha: eabd alhamid hindawi, dar alkutub aleilmiat, bayrut - lubnan, t1, 2000m.
- almukhsas: 'abu alhasan eali bin 'iismaeil bin siidih (t458h), qadam laha: da. khalil 'iibrahim jafal, aietanaa bitashihiha: maktab altahqiq bidar 'iihya' alturath alearabii, bayrut - lubnan, t1, 1996m.
- mashariq al'anwar ealaa sahah alathar: 'abu alfadl eyad bin musaa alyahsubii alsibtii (t544h), almaktabat aleatiqat , tunis - tunis, wadar altarathi, alqahrt - misru, 1978m .
- almisbah almunir fi ghurayb alsharah alkabir lilraafaei: 'ahmad bin muhamad bin eali almaqri alfiumi (t770h), dar alkutub aleilmiat, bayrut - lubnan, t1, 1994m.
- maqayis allighati: 'abu alhusayn 'ahmad bin faris (t395h), haqaqah wadabtah: eabd alsalam muhamad harun, dar aljil, bayrut - labnan, t1, 1991m.
- nihayat al'arb fi funun al'adba: shihab aldiyn 'ahmad bin eabd alwahhab alqarshii (t 733h), dar alkutub walwathayiq alqawmiat, alqahrt - misr, t1, 2002m.
- alnihayat fi ghurayb alhadith wal'athara: majd aldiyn almubarak bin muhamad aljizri alshahir biaibn al'athir (ta606ha), haqaqh: d. eabd alhamid hindawi, almuktabat aleisriat, sayda wabayrut - lubnan, 2008m.