Main Article Content

Jamal Ibrahim Hammadi
harith_abd2016@tu.edu.iq
Mahmoud Shams El-Din Abdel-Ami
harith_abd2016@tu.edu.iq

Abstract

The research is based on the revival of a manuscript related to the subject of jurisprudence (Al-Ghasb) in the book entitled Kitab al-Ghasb  from Moein Al-Mufti of the great scholar (Shams al-Din Muhammad bin Abdullah bin Ahmed bin Muhammad al-Khatib al-Tamartashi al-Ghazi al-Hanafi (d. 1004 AH). There are two copies of the book. The closest copy to the age of the researcher was studied by the researchers, and then a comparison was made between the two copies, showing the gaps between them, checking the spelling according to the modern forms.


This paper is divided into three sections and a conclusion.

Metrics

Metrics Loading ...

Article Details

How to Cite
Hammadi, J. I., & Abdel-Ami, M. S. E.-D. (2020). A Study of the “Kitab Al-Ghasb” (Book of Violation) from Imam Shams al-Din Muhammad al- Tamartashi’s Moein Al-Mufti. Journal of Tikrit University for Humanities, 27(2), 47–80. https://doi.org/10.25130/jtuh.27.2.2020.03
Section
Articles

References

alquran alkarim

'- abjad aleulum 'abu altayib muhamad sidiyq khan bin hasan bin eali ltf allah alhusayni albakhariu alqinawjy (t 1307 h) , dar abn hizm , t 1 , 1423 ha - 2002 m , eadad al'ajza': 1: 1/719

- athar albilad wa'akhbar aleibada: zakariaaan bin muhamad bin mahmud alqazwayni (t: 682 ha) , dar sadir - bayrut.

- alathar alkhatiat fi almuktabat alqadiriat bibaghdad.

'- akhbar alqdat: 'abu bakr muhamad bn khalaf bn hayaan bn sadaqat aldabiy albaghdadi, almulaqab bi "wakie" (almutawafaa: 306 h)almhqq: sahahuh waealaq ealayh wkhrrj 'ahadithuh: eabd aleaziz mustafaa almraghi: almaktabat altijariat alkubraa , basharie muhamad eali bimisr lisahibiha: mustafaa muhamad , t 1 , 1366 h = 1947 m , (swratuha ealam alkutub , bayrut , wamaktabat almadayin - alryad) , eadad al'ajza': 3.

'- asma' alktub: eabd allatif bin muhamad bin mustafaa almutawaliy bilatafi , alshahir b <> alhunfi (t 1078 h) , almuhaqaq: d. muhamad altwnjy: dar alfikr - dimashq / suriat , t 3 , 1403 ha / 1983 m , eadad al'ajza': 1: 1/234.

- al'ashbah walnazayir ealaa madhhib 'abi hanifat alnaeman: zayn aldiyn bin 'iibrahim bin muhamad , almaeruf biaibn najim almisri (almutawafaa: 970 h) wade hawashih wakharaj 'ahadithuh: alshaykh zakariaaan eamirat _ dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , altbet: al'uwlaa , 1419 h - 1999 m.

- al'aelam: khayr aldiyn bin mahmud bin muhamad bin eali bin farsila ,alziru kuli aldimashqiu (t 1396 h) , dar aleilm lilmalayin , altabeat alkhamisat eshr - mayu / mayu 2002 m.

- aiktisab alqunue bima hu matbue , 'ashhur alttalif alearabii fi almatabie alsharqiat walghrbyt: 'iidward krnilius fandik (almutawafa: 1313 h) , sahahuh wazad ealayh: alsyd muhamad eali albiblawy: mutbaeat altaalif (alhilal) , msr: 1313 h - 1896 m , eadad al'ajza' : 1.

- albahr alrrayiq sharah kanz aldqayq: zayn aldiyn bin 'iibrahim bin muhamad , almaeruf biaibn najim almisri (t 970 ha) , wafi akhiriha: takamilat albahr alraayid limuhabiy bin husayn bin eali altawriu alhinafii alqadirii (t baed 1138 ha) , wabialhashiati: minhat alkhaliq liaibn eabidina, dar alkitab al'iislami.

- bidayie alsanayie fi tartib alshraye: eala' aldiyn alkasani (t 587 h) , dar alkitab alearabiu bayrut sanat alnashr 1982 _ eadad al'ajza' 7.

- taj altrajm: 'abu alfadda' zayn aldiyn 'abu qasim bin qutlubgha alsuwdunii (nsibat 'iilaa maetaq 'abih sudun alshiykhuni) aljamalii alhunafii (almutawaffa: 879 h) , almuhaqiq: muhamad khayr ramadan yusif , dar alqalam - dimashq , altbet: al'uwlaa , 1413 h - 1992 m.

- tarikh al'islam wawafyat almashahir walaelam: shams aldiyn 'abu eabd allah muhamad bin euthman bin qaymaz aldhahabia (almutawafaa: 748 h) - almhqq: alduktur bashshar ewwad merwf: dar algharb al'iislamiu - t 1 , 2003 m - eadad al'aeda': 1.

- tarikh baghadad: 'abu bakr 'ahmad bin eali bin thabt bin 'ahmad bin mahdi alkhatib albaghdadii (alumutawafaa: 463 ha) , almhqq: alduktur bashshar ewad maeruf: dar algharb al'iislami- bayrut , altabeat al'uwlaa , 1422 ha-2002m.

- tarikh jarjan: 'abu alqasim hamzat bin yusif bin 'iibrahim alsahmia alqurshia aljurajania (almutawafaa: 427 h) , almhqq: taht muraqabat muhamad eabd almaeid khan: ealam alkutub - bayrut , t 4 , 1407 h - 1987 m , eadad al'ajza': 1.

- tabiiyn alhaqayiq sharah kanz aldaqayiq wahashiyat alshilbii: euthman bin eali bin muhjin albariei , fakhara aldiyn alziylaeiu alhanafiu (t: 743 h) _ alhashyat: shihab aldiyn 'ahmad bin muhamad bin 'ahmad bin yunis bin 'iismaeil bin yunis alshlll (t: 1021 h) _ almutbaeat alkubraa al'amiriat - biwlaq , alqahrt _ t 1 , 1313 h.

- altaerifat alfaqhiat: muhamad eamim al'iihsan almujadadiu albarkatay: dar alkutub aleilmia ('iieadat safin liltabeat alqadimat fi bakistan 1407 h - 1986 m) , t 1 , 1424 h - 2003 m ,

eadad al'ajza': 1

- aljawahir almadiat fi tabaqat alhinfit: eabd alqadir bin muhamad bin nasr allah alqarshii , 'abu muhamad , muhyi aldiyn alhanafii (almutawafaa: 775 ha): mayr muhamad kutib khanah - karatashi.

- hashiat rada almukhtar ealaa alduri almukhtar sharah tanwir al'absar faqah 'abu hanifat abn eabidin - dar alfikr liltabaeat walnashr - sanat alnashr 1421 ha - 2000 m - bayrut.

- hasan almuhadarat fi tarikh misr walqahrt: eabd alruhmin bin 'abi bikr , jalal aldiyn alsayutii (almutawafaa: 911 h) , almuhaqaq: muhamad 'abu alfadl 'iibrahim , dar 'iihya' alkutub alearabiat - eisaa albabi alhalabii washurkah - misr , altbet: al'uwlaa 1387 h - 1967 m .

- khazanat alturath - fahars makhtutata: qam bi'iisdarih markaz almalik fisl: 51/980.

- khulasat al'athar fi 'aeyan alqarn alhadi eshr: muhamad 'amin bin fadal allah bin mahabu aldiyn bin muhamad almuhabiy al'asl , aldimshqiu (almatawafaa: 1111 ha) - dar sadir - bayrut.

- darar alhukkam sharah gharr al'ahkam: muhamad bin framrz bin eali alshahir bamlanaan - 'aw munlaan 'aw almawlaa - khasru (t 885 ha) _ dar 'iihya' alkutub alearabiati.

- diwan al'iislam: shams aldiyn 'abu almaeali muhamad bin eabd alruhmin bin alghaziy (t: 1167 h) , almhaqaq: syd kasrawi hasan , dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , t 1 , 1411 h - 1990 m , eadad al'ajza': 4.

- radu almihtar ealaa alduri almkhtar: abn eabidin , muhamad 'amin bin eumar eaziz aldiyn aldimashqii alhanafii (t: 1252 h): dar alfkr- bayrut - altbet: alththaniat , 1412 h - 1992 m - eadad al'ashkhas: 6.

silk aldarar fi 'aeyan alqarn alththani eshr: muhamad khalil bin eali bin muhamad murad alhusayni , 'abu alfadl (almutawafaa: 1206 h): dar albashayir al'iislamiat , dar abn hizm , t 3 , 1408 h - 1988 m , eadad al'ashkhas: 4.

- sayr 'aelam alnbla': shams aldiyn 'abu eabd allah muhamad bin 'ahmad bin euthman bin qaymaz aldhahabi (t 748 h) , almhqq: majmueat min almuhaqiqin bi'iishraf alshaykh shueayb al'arnawuwt muasasat alrisalat , t 3 , 1405 ha / 1985 m , eadad al'ajza': 25.

- shadharat aldhahab fi 'akhbar min dhhb: eabd alhayi bin 'ahmad bin muhamad abn aleimad

aleakry alhanbaliu , 'abu alfalah (t 1089 h) - hqqh: mahmud al'arnawuwt - kharaj 'ahadithuh: eabd alqadir al'arnawuwt - dar abn kthyr , dimashq - bayrut - altabeat al'uwlaa , 1406 ha - 1986 m _ eadad al'ajza': 11.

- sharah altalwih ealaa altawdihi: saed aldiyn maseud altaftazani (t 793 ha) , maktabatan sabih bimsir.

- alshaqayiq alnaemaniat fi eulama' aldawlat aleithmaniat: 'ahmad bin mustafaa bin khalil , 'abu alkhayr , eisam aldiyn tashkubry zadah (t: 968 ha) , dar alkitab alearabii - bayrut.

- alsahah taj allughat wasahah alerbyt: 'abu nasr 'iismaeil bin hammad aljawhari alfarabi (t 393 h) , tahqiq: 'ahmad eabd alghafur etar: dar aleilm lilmalayin - bayrut , t 4 , 1407 h - 1987 m , eadad al'ajza': 6.

- aldaw' alllamie li'ahl alqarn altase: shams aldiyn 'abu alkhayr muhamad bin eabd alrahmn bin muhamad bin 'abi bkur bin euthman bin muhamad alsakhawy (almtawafaa: 902 h): manshurat dar maktabat alhayat - bayrut , eadad al'ajza': 6.

- altabaqat alsuniyat fi tarajum alhanafiat: taqi aldiyn bin eabd alqadir altamimiu alddari alghaziy (t 1010 h(

- ghamz euyun albasayir fi sharah al'ashbah walnizayir: 'ahmad bin muhamad maki , 'abu aleabbas , shihab aldiyn alhusayni alhunfi (t: 1098 h) - dar alkutub aleilmiat , t 1 , 1405 h - 1985 m.

- alfatawaa albizaziat , 'aw aljamie fi madhhab al'imam al'aezam 'abi hanifat alnaeman: muhamad bin shihab albizaz alkardari.

- fath albaqi bisharh 'alfiat aleraqy: zayn aldiyn 'abi yahyaa zakariaa bin muhamad bin zakariaa al'ansari alssniki (t 926 h) , almhqq: eabd allatif hamim - mahir alfhl: dar alkutub aleilmiat , t 1 , 1422 h / 2002 m , eadad al'ajza': 2.

- alfuquh ealaa almadhahib alarbet: eabd alruhmin bin muhamad eiwad aljaziri (almtawffa: 1360 h) - dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan , altubeat alththaniat , 1424 h - 2003 m.

- kitab aleayn: 'abu eabd alruhmin alkhalil bin 'ahmad bin eamrw bin tamim alfarahidii albasrii (t 170 h) , almhqq: d mahdi almakhzumi , d 'iibrahim alsamrayy , dar wamaktabat alhilali.

- kashf alzunuwn ean 'asami alkutub walfnun: mustafaa bin eabd allh katib jalbi alqistantiniu almashhur biaism hajiin khalifat 'aw alhaj khalifa (almtawfaa: 1067 h): maktabat almuthanaa - baghdad (wsurtha edt dawr lubnaniat , binafsik tarqim safahatiha , mthl: dar 'iihya' alturath alearabii , wadar aleulum alhadithat , wadar alkutub aleilmiata).

- kanz aldaqayiq: 'abu albarakat eabd allah bin 'ahmad bin hafiz hafiz aldiyn alnasfi (t: 710 h) _ almhqq: a. d. sayid bikdash _ dar albashayir al'iislamiat , dar alsiraj _ altbet: al'uwlaa , 1432 h - 2011 m _ eadad al'ajza': 1.

- lisan aleurba: muhamad bin mukrim bin ealaa ، 'abu alfadl , jamal aldiyn bin manzur al'ansarii alruwifeaa al'iifriqaa (t 711 ha): dar sadir- bayrut - altibeat alththalithat - 1414 ha - eadad al'ajza': 15.

- almabsut: muhamad bin 'ahmad bin 'abi sahl shams al'ayimat alsarakhsii (t: 483 h) - dar almaerifat - bayrut - tarikh alnashr: 1414 ha - 1993 m - eadad al'ajza': 30.

- majalat lughat alearab aleiraqiat - majalat shahriatan 'adbiatan eilmiatan tarikhiatan , sahib aimtiaziha: 'anisis mari 'alyawi alkirzulii , butrus bin jibrayiyl yusif ewwad (t 1366 h) , almudir almswwl: kazim aldjyly: wizarat al'aelam , aljumhuriat aleiraqiat - mudiriat althaqafat aleamat , tama tabeuha: b mutbaeat aladab , baghdad , eadad al'ajza': 9.

- majmae al'anhur fi sharah multaqaa al'abdr: eabd alruhmin bin muhamad bin sulayman alklibulii almadeui bishikhi zadh - (t 1078 h) - tahqiq kharh ayatih wa'ahadithih khalil eimran almnswr - dar alkutub aleilmiat - sanat alnashr 1419 h - 1998 m - makan alnashr lubnan- bayrut - eadad al'ajza' 4.

- majmae aldamanat fi madhhab al'imam al'aezam 'abi hanifat alneman: 'abu muhamad ghanim bin muhamad albaghdadi alhanafii (almutawafaa: 1030 ha) - dar alkitab al'iislami.

- almuhit albrhany fi alfaqih alnuemanii hanifat radi allah eanh: 'abu almaeali burhan aldiyn mahmud bin 'ahmad bin eabd aleaziz bin eumar bin mazat albukhari alhunafi (t: 616 h) - almhqq: eabd alkarim sami aljndy: dar alkutub aleilmiat , bayrut - lubnan - t 1 , 1424 ha - 2004 m - eadad al'ajza': 9.

- mejm albaldan: yaqut bin eabd allh alhumawi 'abu eabd allh: dar alfkr- bayrut ,

eadad al'ajza'a: 5.

maejam alsfr: sadar aldiyn , 'abu tahir alsilafy 'ahmad bin muhamad bin 'ahmad bin muhamad bin 'iibrahim silafah al'asbihaniu (t 576 h) , almhqq: eabd allah eumar albarwdy: almaktabat altijariat - makat almukaramat , eadad al'ajza': 1.

- maejam almatbueat alearabiat walmerbt: yusif bin 'iilian bin musaa sirkis (t 1351 h) - mutbaeatan sarkis bimisr 1346 h - 1928 m.

- muejam almufasirin <>: eadil nuyahid , qdmh: limufti aljumhuriat allubnaniat alshaykh hasan khalid , muasasat nuayahid althaqafiat liltaalif waltarjimat walnashr , bayrut - lubnan , t 3 , 1409 h - 1988 m , eadad al'ajza': 2.

muejam almualafin: eumar bin rida bin muhamad raghib bin eabd alghaniu kihalat aldimashq (t 1408 h) - maktabat almuthanaa - bayrut , dar 'iihya' alturath alearabii bayrut - eadad al'ajza': 13. 16 _ almisbah almunir fi ghurayb alsharah alkabir: 'ahmad bin muhamad bin eali alfiumi thuma alhamwia , 'abu aleibaas (t: nahw 770 ha) _ almuktabat aleilmiat - bayrut.

- almaejam alwsyt: majmae allughat alearabiat bialqahirat , ('iibirahim mustafaa / 'ahmad alziyat / hamid eabd alqadir / muhamad alnajar): dar aldaewat.

- muejam lughat alfqha': muhamad ruas qlejy - hamid sadiq qanibi: dar alnafayis liltibaeat walnashr waltawzie , t 2 , 1408 h - 1988 m.

- mueayan almufti ealaa jawab almstfty: alwaraqat 2.

- almaghrb: nasir bin eabd alsayd.

- alnutf fi alfatawaa: 'abu alhasan eali bin alhusayn bin muhamad alsughdy , hanafi (t 461 h) , almhqq: almuhami alduktur salah aldiyn alnnahi , dar alfurqan / muasasat alrisalat - eamman al'urdun / bayrut lubnan , t 2 , 1404 - 1984.

- nazamu aleaqyan fi 'aeyan al'aeyan: eabd alruhmin bin 'abi bikr , jalal aldiyn alsiyuti (t 911 ha) _ almuhaqiqa: filib hatiy _ almuktabat aleilmiat - bayrut.

- alhidayat fi sharah bidayat almbtdy: eali bin 'abi bikr alfurghanii almarghinanii , 'abu alhasan burhan aldiyn (t 593 ha) , almhqq: talal yusf- dar 'iihya' alturath alearabii - bayrut - lubnan.

- hadiat alearifin 'asma' almualafin wathar almusanifin: 'iismaeil bin muhamad 'amin mayr salim albabanii albaghdadii , (t 1399 h): tabae siatil wikalat almaearif aljalilat fi matbaeatiha

albahiat astanbwl 1951- 'aeadat tabeah balawfst: dar 'iihya' alturath alearabii bayrut - lubnan - eadad al'ajza': 2.

- wafiat al'aeyan wa'anba' 'abna' alzaman: 'abu aleabbas shams aldiyn 'ahmad bin muhamad

bin 'iibrahim bin 'abi bikrabin khulkan albirmakiu al'iirbali (t 681 ha) , almhqq: 'iihsan eabbas , dar sadir - bayrut.