المنهج الشرعي لحماية الارض ورعايتها
محتوى المقالة الرئيسي
الملخص
من نعم الله تعالى علينا خلقه للكرة الارضية لنعيش عليها ونحافظ عليها من المخاطر وان يكون لنا دورفي حمايتها من التلوث الذي يهدد صحة الانسان لذلك سلطت هذه الدراسة الضوء على الدراسات الفقهية الدقيقة الخاصة بهذا الموضوع. لقد ركزت الشريعة الاسلامية على حماية الارض من التلوث والمحافظة على مواردها من الاستنزاف وسوء الاستخدام بدءا من تربية الوازع الايماني والعقائدي في قلب كل مسلم للمحافظة على نعم الله تعالى وحماية الارض وتنمية اخلاقه للـتأدب مع الموارد الطبيعية. لقد وضعت الشريعة الأسلامية الاسس والقواعد الشرعية القائمة على حفظ البيئة وحسن استغلالها، ثم جاءت الفروع الفقهية لتجد في كل فرع منها مسألة فيها رعاية واهتماماً بقضايا التلوث واحاطت ذلك كله بسياج المقاصد الكبرى في جلب كل مصلحة فيها اصلاح وحفظ لحياة الانسان من التلوث، ودفع لكل مفسدة فيها افساد واضرار بحياة الانسان. لذلك وجب توعية البشرية لمدى الارتباط الوثيق بين أحكام الشريعة الاسلامية وحياة الانسان مع وضع استراتيجية عامة لنشر الثقافة بين جميع طبقات المجتمع وعلى المستويات كافة للحفاظ على الكرة الارضية. كما يجب التوجه للعمران في الاراضي البوروذلك لحماية المناطق الزراعية من الامتداد السكاني لها وتجريفها واقامة المشاريع السكانية والصناعية والاستثمارية بما يتلائم مع متطلبات المجتمع وحاجياته.
المقاييس
تفاصيل المقالة

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.
المراجع
alfiawmy: aleallamat / 'ahmad bin muhamad bin eali alfiawmy- almisbah almnyr- dar alhadyth- alqahirt- t 1-1421h-2000m.
abn hjr: al'imam / 'abu alfadl shihab aldiyn 'ahmad bin eali abn hajar aleusqalanii - talkhis alkhabir fi takhrij 'ahadith alrrafiei alkabir - maktabat nizar albaz - makat almukaramat - t 1- 1417 h - 1997 m.
abn hjr: al'imam / 'ahmad bin eali bin hajar aleisqlani- fath albari bshrh sahih albakhari dar alhadith alqahrt altubeat al'uwlaa- 1419 h - 1998 m.
zarmana: duktur / muhamad zarman- altasawur al'iislamiu lilbiyata- dilalilaatih [mjilat alshryet waldirasat al'iislamiat- eadad 55- 1424 ha-2002m.
5.alqardawy: alduktur / yusif alqardawi- rieayat albiyat fi shryet al'iislam- dar alshrwq- alqahrt- 1421 h - 2001 m.
6.mslm: al'imam / 'abu alhusayn muslim bin alhujaj alqashiri alnisaburiu - sahih muslim - bayt al'afkar alduwaliat - alriyad - 1419 h - 1998 m.
7. abn etyat: 'abu muhamad eabd alhaq bin ghalib bin eatiat alandlsi-almuharar alwajiz fi tafsir alkitab alezyz- dar alkutub aleilmiat- birut- t 1 , 1413 h - 1993 m.
alkilani: duktur / 'iibrahim zayd alkilani- himayatan albiyat fi al'iislam- majalatan dirasat- mujalad 15 eadad 3- 1408 h- 1988 m.
.9 alnawway: al'imam / muhii aldiyn 'abu zakariaa yuhyi bin sharaf alnawawii - sahih muslim bisharh alnuwus - maktabat alsafa - alqahrt - altabeat al'uwlaa - 1424 h -2002 m.
altrmdhy: al'imam: al'imam / muhamad bin eisaa bin surat altaramudhii - sunan altrmdhy- taeliq almuhdth: muhamad nasir aldiyn al'albani - maktabat almearf- alriyad - altabeat al'uwlaa.
abn majh: al'imam / eabd allah bin yazid alqazwiniu alshahir (abin majh) - sunan abn majh- taeliq almuhditha: muhamad nasir aldiyn al'albanii - maktabat almaearif - alriyad - t (1).
'abu dawd: al'imam / 'abu dawud sulayman bin al'asheat alsjistani - sunan 'abi dawud - taeliq almuhdth: muhamad nasir aldiyn al'albani - maktabat almaearif - alriyad- altabeat al'uwlaa.
abn alathyr: al'imam / mjd aldiyn 'abu alsaeadat almubarak bin muhamad aljizri abn al'uyr- alnihayat fi ghurayb alhadith wal'athar- dar 'iihya' alkutub alearabiat- faysal alhalbi.
'abu eabdw: albahithat / 'amal 'abu eabdw- einayat alkitab walsanat balbyyt- risalat majstir kuliyat 'usul aldiyn - aljamieat al'iislamiat bighzut- 1419 h- 1999 m.
alfaqi: muhamad eabd alqadir alfqy- albiyat mushkaluha waqudayaha- maktabat abn sayna- alqahirat.
alsedy: alshaykh / eabd alruhmin bin nasir alsaedi - taysir alkarim alrahmini fi tafsir kalam almanan - dar almaghni - alriyad - altabeat al'uwlaa - 1419 h -1999 m.
alsaabuwnya: alshaykh / muhamad ealia alsaabuwniu - safwat altafasir - dar alsaabuwnii - alqahiratu- altibeat altaasieat.
alsaabuwnya: alshaykh / muhamad ealia alsaabuwniu - safwat altafasir - dar alsaabuwnii - alqahiratu- altibeat altaasieat.
altabrani: al'imam / 'abu alqasim sulayman bin 'ahmad bin a] wab allakhami altubranii - almuejam alkabir - dar 'iihya' alturath - bayrut - t 2
althawy: al'imam / 'abu jaefar 'ahmad bin muhamad bin salamat 'alazidi altahawi - sharah maeani alathar-dar alkutub aleilmiat - bayrut -t 111 , 1399 h - 1979
altabrani: al'imam / 'abu jaefar 'ahmad bin muhamad bin salamat al'azdi altahawi- sharah maeani alathar - dar alkutub aleilmiat - bayrut - t 111 , 1399 h -1979 m.
altabrani: al'imam / 'abu alqasim sulayman bin 'ahmad bin 'ayuwb allakhmi altubranii - almaejam al'awsat- dar alfikr - eamman - t 1- 1427 h - 2006 m.
malka: al'imam / malik bin 'anas - almawta- dar 'iihya' alkutub alearabiati.
mslm: al'imam / 'abu alhusayn muslim bin alhujaj alqashiri alnisaburiu - sahih muslim - bayt al'afkar alduwaliat - alriyad - 1419 h - 1998 m.
alnisayiy: al'imam / 'abu eabd alruhmin bin shueayb bin eali (bqalam alnasayiy) - sunan alnisayiyu taeliq almuhditha: muhamad nasir aldiyn al'albany- maktabat almaearif - alriyad - t (1).
alnawway: al'imam / muhii aldiyn 'abu zakariaa yuhyi bin sharaf alnawawii - sahih muslim bisharh alnuwus - maktabat alsafa - alqahrt - altabeat al'uwlaa - 1424 h -2002 m.
alhythmy: al'imam / nur aldiyn eali bin 'abi bikr bin sliman alhaythamiu - majmae alzawayid wamanbae alfawayid - dar alkutub aleilmiat - bayrut - t 1 - 1422 h - 2001 m.
abn eabidin: alshaykh / muhamad 'amin biaibn eabidin rad almihtar ealaa aldur almukhtar wamaeah alduru almukhtar lilsahkfi- sharikat wamaktabat mustafaa albabi misr - t 2 - 1386 h - 1966 m.
abn njym: al'imam / zayn aldiyn bin 'iibrahim almaeruf biaibn najim alhnfy- al'ashbah walnazayir- waylih nazhah alnuwazir ealaa al'ashbah walnazayir liaibn eabidin- dar alfikr - dimashq - altabeat al'uwlaa- 1403 h - 1983 m.
alhimwi: alshaykh / 'ahmad bin muhamad alhanfi alhumawiu - ghmzeywn albasayir sharah kitab al'ashbah walnizayr- dar alkutub aleilmiat - bayrut - t 1- 1405 h 1985 m.
hydr: eali hydr- darar alhukkam sharah majalat al'ahkam- taerib fahmi alhusini- dar aljyl- birut- altubeat al'uwlaa - 1411 h - 1991 m.
alghanimi: alshaykh / eabd alghaniu alghanimi almaydaniu - jamie al'asyilat alfaqhiat fi madhhab alhanfit- maktabat alfarabi- dmshq- t 1-1419h - 1999 m.
qadi zadh: alshaykh / shams aldiyn 'ahmad bin qawdir almaeruf biaism "bqadi zadh" - takmilat sharah fath alqadir - almusamaa natayij fi kashf alrumuz wal'adrar - wamaeah fath alqadir - liaibn alhmam- dar alkutub aleilmiat - bayrut - t 1- 1415 h - 1995 m.
alkasany: al'imam / eala' aldiyn 'abu bakr bin maseud alkasani - bidayie alsanayie fi tartib alshraye- dar alkutub aleilmiat - bayrut - lubnan - altubeat alththaniat - 1406 h - 1986 m.
almarghinani: al'imam / burhan aldiyn 'abu alhusayn eali bin 'abi bikr almarghinanii - alhidayat fi sharah bidayat almbtdi- dar 'iihya' alturath alearabii - bayrut - lubnan.
abn rshd: alshaykh / muhamad bin 'ahmad bin muhamad bin rashd / bidayat almujtahad wanihayat almqtsd- maktabat al'iiman - almansurat - altubeat al'uwlaa - 1417 h 1997 m.
aibn eabd albr: al'imam / 'abu eumar yusuf bin eabd allh bin muhamad bin eabd albari - alkafi fi faqih 'ahl almadina almaliki - dar alkutub aleilmiat - bayrut - lubnan - manshurat muhamad eali baydun.
alhitaba: alshaykh / 'abu eabd allah muhamad bin muhamad almaghribi almaeruf bialhitab - muahib aljalil sharah mukhtasir khalil- dar alfikr - bayrut - t 1 - 1425 ha -2002 ma.
aldswqy: alshaykh / shams aldiyn muhamad eurfat aldasuqi - hawa' aldasuqi ealaa alsharah alkabir wabihamishat taqrirat alshaykha: muhamad ealish - dar 'iihya' alkutub alearabiat - faysal eisaa alhilbi.
alshatby: al'imam / 'abu 'iishaq 'iibrahim bin musaa allakhamii - alshahir bialssatibii - almuafaqat - thqyq: mashhur bin hasan al salman - dar abn efan - aljizat - misra-t 1- 1421 h.
alshanqiti: alshaykh / muhamad alshiybani bin muhamad bin 'ahmad alshanqiti - almasaj litadrib alssalik 'iilaa 'aqrab almasalik - dar algharb al'iislamii - bayrut - altabeat al'uwlaa- 1407 h - 1986 m.
elysh: alshaykh / 'abu eabd allah muhamad 'ahmad elysh- fath alealiu almalik fi alfatwaa ealaa imdhahib al'imam malik - dar alfikr - bayrut.
alghuryani: alduktur / alsadiq eabd alruhmin alghurbani - mudawanat alfaqih almalikii - muasasat alrayan - bayrut - t - 1- 1423 h- 2002 m.
alqrafi: alshaykh / 'abu bakr bin hasan alkashanawi - 'ahlahal almadarik sharah 'iirshad alssalik fi fiqih al'imam malik - dar alfikr - bayrut - 1420 h - 2000 m.
alzhyly: alduktur / wahbat alzihili- alfuquh al'iislamiu wa'adlath- dar alfikr - dimashq - t4- 1418 h- 1997 m.
alzarqa: alshaykh / 'ahmad bin alshaykh muhamad alzarqa- sharah alqawaeid alfaqhiat- dar alqalm- dmshq- t 2-1409h- 1989 m.
alshiyzri: alshaykh / eabd alruhmin bin nasr alshiyrzi - nihayat alrutbat fi talab alhsbt- dar althaqafat - bayrut- t 2- 1401 h - 1981 m.
alsafdiu walzahr: alduktur / eisam alsafdi wanaeim alzzahir / sihat albiyat wasalamatha- dar alyazwry aleilmiat - eaman- alardn- t 1- 2001 m.
tawilt: alshaykh / eabd alwahhab eabd alslamtwylt- fqh althart- dar alsilam- alqahrt- t 2- 1418 h - 1998 m.
aleadli: alduktur / mahmud salih aleadiliu - mawsueat himayat albyyt- dar alfikr aljamey- al'iiskndryt- t 1- 2003 m.
eabd aljawad: alduktur / 'ahmad eabd alwahhab eabd aljawad- almunahaj al'iislamia lieilaj talawuth albyyt- aldaar alearabiat - alqahirt- t 1- 1991 m.
aleiadi: alduktur / 'ahmad subhi aleyady- al'amn alghdhayy fi al'islam- dar alnfays- eman- alardn- t 1-1419h- 1999 m.
gharaybat walfarhan: alduktur / samih gharabiat wayahiu alfarhan- almudkhal 'iilaa aleulum albiyiyat- dar alshrwq- eman- al'aradn- t 3- 1991 m.
alfaqi: muhamad eabd alqadir alfqy- albiyat mushkaluha waqudayaha- maktabat abn sayna- alqahirat.
alqardawy: alduktur / yusif alqardawi- rieayat albiyat fi shryet al'iislam- dar alshrwq- alqahrt- 1421 h - 2001 m.
alqurdawy: alduktur / yusif alqirdawi- fatawaa mueasrt- almaktab al'iinlamy- t 1-1421h-2001m.
alkylany: alduktur / eabd alrazzaq alkylani- alhaqayiq altibiyat fi al'iislam- dar alqlum- dmshq- aldaar alshamyt- byrwt- t 1-1417h 1996 m.
alnajar: alduktur / eabd almajid eumar alnajar- qadaya albiyat min manzur 'iislami- wizarat al'awqaf walshuyuwn al'iislamit- qtr- t 3- 1409 h- 1999 m.
wasla: alduktur / nasr farid wasla- alfatawaa al'iislamiat- almuktabat altawfiqiat- alqahirat.
wizarat al'awqaf alkuaytiat: almawsueat alfqhiat - t 2-1404h - 1983 m.
wahabi: alduktur / salih mahmud wahabi- al'iinsan walbiyat waltalawuth albiyy- dar alfkr- dmshq- t 1- 1422 h- 2001 m.
wahabi: alduktur / salih mahmud wahabi- albiyat min manzur 'iislami- dar alfukr- dimishqa-t 1-2004m.
yuns: eali husayn ywns- al'aleab alriyadit- 'ahkamaha wadawabituha fi alfiqih al'iislami- dar alnfays- eman- al'ardun- t 1- 1423 h- 2003 m.
'iibrahim 'anis wakharuna: talif / 'iibrahim 'unis- eabd alhalim mntasar- eatiat alsawalihi- muhamad ahmad- tabae bialqahrt- b'ishraf: hasan eatiat wamuhamad 'amin- t 2.
abn al'athiaru: al'imam / majad aldiyn 'abu alsaeadat almubarak bin muhamad aljizri abn al'uyr- alnihayat fi ghurayb alhadith wal'athar- dar 'iihya' alkutub alearabiati- faysal alhalbi.
abn farsa: 'abu alhusayn 'ahmad bin fars- muejim maqayis allughat - dar alfakr- bayrwt- t 1-1415h 1994 m.
abn mnzwr: al'imam / 'abu alfadl jamal aldiyn muhamad bin mukrim abn mnzwr- lisan alerb- dar sadr- bayrut
alraazi: alshaykh / muhamad bin 'abi bikr bin eabd alqadir alraazi- mukhtar alshah- almuktabat aleisriat- bayrut- t 2-1416h- 1996 m.
alzbydy: talif / muhamad murtadaa alhusayn alzubidi- taj aleurus min jawhar alqamws- thqyq- eabd alsitar fraj- dar alhdyt- 1485 h- 1965 m.
alfiawmy: aleallamat / 'ahmad bin muhamad bin eali alfiawmy- almisbah almnyr- dar alhadyth- alqahirt- t 1-1421h-2000m.
zarmana: duktur / muhamad zarman- altaswr al'iislamii lilbiyat-dlaalilatih wa'aeadaha- majalat alshryet waldirasat al'iislamiat- eadad 55- 1424 ha-2002m.
altaeimat: hani sulayman altaeimiat- albiyat waealaqatuha bhuquq al'iinsan walmanahaj al'iislamiu fi himaytha- mutatan lilbihawth waldirasat - mujalad 17- eadad 3- 2002 m.
eafifi 'ahmad: duktur / muhia aldiyn eafifi ahmd- himayat albiyat min altlwth- hawliat kuliyat aldaewat al'iislamiat- eadad 19- 1426 h 2005 m.
alghady: duktur / muhia aldiyn eafifi 'ahmd- himayatan albiyat min altlwth- hawliat kuliyat aldaewat al'iislamyt- eadad 19-1426h - 2005 m.
alkilani: duktur / 'iibrahim zayd alkilani- himayatan albiyat fi al'iislam- majalatan dirasat- mujalad 15 eadad 3- 1408 h- 1988 m.
mubarak: duktur / sabri alsueadawi mubaraka- alturuq aleamat wahakmatuha fi alfaqih al'islamy- majalat alshryet walqanun- e 28 , eam 2009- kuliyat alshryet walqanun- alqahr.
mawqie munazamat alsihat alealamiat ealaa al'iintarnit: 'iibryl- 2009 m.
-http:??news.bbc.co.uk2?hilarabic?scitech?newsid-34-35000?34359:9stin