الخلاف النحوي في رفع الاسم أو نصبه بين روايتي حفص وشعبة عن عاصم وأثره في المعنى
محتوى المقالة الرئيسي
الملخص
يضم هذا البحث بين طياته ظاهرة اختلاف القراءات القرآنية من جانبها النَّحويّ، متخذًا من اختلاف رِوَايتي حَفْص وشُعْبة عن عاصم في قراءة الأسماء أنموذجًا للدراسة، إذ إنَّ الخِلاف بينهما كبير في رواية الأسماء وغيرها، لذلك كان هذا البحث ومضة من ذلك الخِلاف الشاسع بين الروايتين، هادفًا إلى بيان الخِلاف النَّحويّ بين الروايتين، وبيان الأوجه النَّحويّة التي خرَّج العلماء عليها القراءة، ثم بيان اختلاف المعنى القرآني تبعًا لاختلاف الرواية عن عاصم.
المقاييس
تفاصيل المقالة

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.
المراجع
Al-Quran al kareem.
Iithaf Fudala Al-Bashar fi Al-Qara'at Al-Arbet eashra: Ahmad bin Muhammad Al-Damiatii Shihab Al-Diyn Known: bialbna'(1117AH), investigation: Anas Mahrat, Dar Al-Kutub Al-Eilmiati, Lebanon, 3rd edition, 1427AH/ 2006AD.
Al-Iihkam Sharah Usul Al-Ahkam: Abd Al-Ruhmin bin Muhammad bin Qasim Al-Hnbly (1392AH), 2nd edition, 1406AH.
Airtishaf alddarab min lisan aleuraba: Abu Hayyan Mohammed bin Yusuf bin Ali Andalusi (745 AH), investigation and explanation: d. Ragab Othman Mohamed, Review: Dr. Ramadan Abdul Tawab, Al-Khanji Library, Cairo, edition 1st, 1418 AH / 1998 AD.
Ershad Al Aaqel Al Saleem: Abu Al-Suaud al-Amadi (982AH), Dar Ehyaa Al-Turath Al-Arabi, Beirut, without history.
Al-Asas fi Al-Tfsir: Saeid Hawaa (1409AH), Dar Al-Salam, Al-Cairo, 6th edition, 1424AH.
Al-Asas fi Al-Sanat wafaqahuha, Al-Eibadat fi Al-Iislami: Saeid Hawaa (1409AH), Dar Al-Salam for Printing, Publishing, Distribution, and Translation, 1st edition, 1414 AH / 1994 AD.
Al'usul fi alnnhw: Abu Bakr Mohammed bin Sahl bin Sarraj al-Baghdadi (316 AH), investigation: Abdul Hussein Al-Fattaly, Al-Resala Foundation, Beirut, 2nd edition, 1407 AH / 1987 AD.
Iierab Al-Qara'at Al-Sbe waeilalaha: Abu Abdullah Al-Husayn bin Ahmad bin Khalawih Al-Hamdhani (370AH), investigation: Abd Al-Rahmin bin Sulayman Al-Eathimin, maktabat alkhaniji Al-Cairo, 1st edition,, 1413AH/ 1992AD.
Iierab alquran: Abu Jaafar Al Nahas (338AH), Dar Al-Kutub Al-Elmeyah, Beirut, 1st edition, 1421AH.
Al-Iiqnae fi Al-Qara'at Al-Sabea: Ahmad bin Ali Al-Ansarii Al-Qhurnati, Abu Jaefar, Known: biaibn Al-Badhisha(540AH), Dar Al-Sahabt Liltarathi, without history.
Al-Iinsaf fi Masayil Al-Khilaf bayn Al-Nahwyina: Al-Basariiyn walkufiiyna: Kamal Al-Diyn Al-Anbari (577AH), Al-Maktabat Al-Eisriat, 1434AH/ 2003AD.
Anwar al Tanzil wa Asrar Al Taawil: Naser Al din Abu Saeed Abu Abdullah Al Baydhawi (685AH), investigation: Mohammed Abd Al Rahman Al Marashli, Dar Ehyaa Al Turath Al Arabi, 1st edition, 1418AH.
Awdah almasalak ilaa alfyt abn malk: Ibn Hisham Al-Ansari (761 AH), investigation: Yusuf Sheikh Mohammed Al-Baqa'i, Dar Al-Fikr for printing, publishing and distribution, Beirut, without history.
Al-Iidah Al-Eadadi: Abu Ali Abd Al-Qhafaar Al-Farsy (377AH), investigation: Hasan Shadhili Farhud, 1st edition, 1389AH/ 1969AD.
Bahr Al Aloom: Abu Al-Layth Nsr bin Mohammed Al-Samarkandy (373AH), without history.
Albahr almuhit fi alttfsyr: Abu Hayyan Mohammed bin Yusuf bin Ali Andalusi (745 AH), investigation: Sidqi Mohammed Jamil, Dar al-Fikr, Beirut, 1420 AH / 2000 AD.
Al-Burhan fi Awloom Al-Quran: Mohammed bin Abdullah Al-Zarkashi Abu Abdullah (794AH), investigation: Mohammed Abu Al-fadl Ibraheem, Dar Al-Marifa, Beirut, 1391 AH.
Bustan Al-Ahbar Mukhtasar Nil Al-Awtar: Faysal bin Abd Al-Eaziz Al-Mubarak Al-Najdi (1376AH), Dar Iishbilya lilnashr Publishing and Distribution, Riyadh, 1st edition, 1419 AH / 1998 AD.
Albayan fi ghurayb 'iierab alqarian: Abu al-Barakat al-Anbari (577 AH), investigation: Taha Abdel-Hamid Taha, review: Mustafa Al-Sakka, the Egyptian General Book Association, 1400 AH / 1980 AD.
Altabiaan fi 'iierab alqarian: Abdullah bin al-Hussein al-Akbari (616 AH), investigation: Ali Mohammed al-Bejawi, House of Revival of Arabic Books, Issa al-Babi al-Halabi and his partners, without history.
Al-Tabayiyn ean Madhahib Al-Nihwiin Al-Basariiyn walkufiiyna: Abu Al-Baqa Al-Eakbari (616AH), investigation: Abd Al-Ruhmin Al-Eathimayn, Dar Al-Gharb Al-Iislami, 1st edition, 1406AH/ 1986AD.
Al-Tahrir wa'l Tanwir: Mohammed Al-Taheer bn Ashour bin Mohammed bin Ashour Al-Tunisi (1393AH), Al-Dar Al-Tunisian, Tunis, 1984AD.
Al-Tahqiq walbayan fi Sharah Al-Burhan fi Usul Al-Fqh: Ali bin Iismaeil Al-Anibari (616AH), investigation: Ali bin Abd Al-Rahmin Bisam Al-Jzayiri, Dar Al-Bayda, Kuwait, 1st edition, 1434 AH / 2013AD.
Al-Tashil Lieulum Al-Tnzil: Abu Al-Qasim Muhammad Ibn Jizi Al-Kalabi Al-Qharnatia(741AH), investigation: Abdullah Al-Khalidi, Sharikat Dar Al-Arqam bin Abi Al-Arqam Beirut, 1st edition, 1416 AH.
Tafsir Al-Bughuia(Mealim Al-Tanzil fi Tafsir Al-Qarana): Abu Muhammad Al-Husayn bin Al-Fara Al-Baghwi (510AH), investigation: Abd Al-Razzaq Al-Mahdi, Dar Iihya Al-Turath Al-Earby, Beirut, 1st edition, 1420AH.
Tafsir Al-Khazn(Lbab Al-Taawil fi Maeani Al-Tnzil): Eala Al-Diyn Ali bin Muhammad known: bialkhazin (741AH), investigation: Muhammad Ali Shahin, Dar Al-Kutub Al-Eilmiat, Beirut, 1st edition, 1415AH.
Tafsir Al-Tabari(Jamia Al-Bayan fi Taaweel Al-Qur'an): Mohammed bin Jarir Abu Ja'far Al-Tabari, investigation: Ahmad Mohammed Shakir, Al-Resala Foundation, 1st edition, 1420 AH/ 2000 AH.
Al-Tafsir Al-Mazhari: Muhammad Thana Allah Al-Mazhiriu, investigation: Ghulam Nabi Al-Twnsy, Al-Muktabat Al-Rashdiat, Al- Pakistan 1412AH.
Tafsir Al-Manara: Muhammad Rashid bin Ealia Al-Qulmuni (ta1354ha), Al-Hayyat Al-Misriat Al-Eamat Lilkitab, 1990AD.
Tafsir AL-Wasit lil qur'an Al-Kareem: Mohammed Sayed Tantawi, Dar Al-Nahda, Egypt for printing, publishing and Distribution, faggala, Al-Cairo, 1st edition, without history.
Tafsir Hadayiq Al-Ruwh walrayhan fi Rawabi Eulum Al-Qurani: Muhammad Al-Amin bin Abdullah Al-Hirri, Dar Tuq Al-Najat, Beirut, Lebanon, 1st edition, 1421 AH / 2001AD.
Tamhid alqawaeid bshrh tashil alfwayd: Muhbuddin Muhammad ibn Yusuf ibn Ahmad al-Halabi, and then the Egyptian, known to the army (778 AH), study and investigation: Ali Mohamed Fakhir et al., Dar al-salam for printing, publishing, distribution and translation, Al-Cairo, Egypt, edition, 1st 1428 AH.
Tawdih Al-Muqasid walmasalik bisharh Alfiat Ibn Malka: Abu Muhammad Badr Aldiyn Al-Murady(749AH), investigate: Abd Al-Rahmin Ali Siliman, Dar Al-Fikr Al-Earaby, 1st edition, 1428AH/ 2008AD.
Al-Tiysir fi Al-Qara'at Al-Sabea: Euthman bin Saeid Abu Eamrw Al-Daani (444AH), investigate: Uwtu Tryzl, Dar Al-Kitab Al-Earabi, Beirut, 2nd edition, 1404AH/1984AD.
Al-Jamal fi Al-Nahw: Abu Al-Qasim Abd Al-Ruhmin bin Iishaq Al-Zjaji (340AH), investigate: Ali Tawfiq Al-Hamd, Muasasat Al-Risalt, 1st edition, 1404AH/ 1984AD.
Al-Jumlah Al-Arabia wa Al-Ma'na: Fadel Saleh Al-Samarrai, Dar Ibn Hazm, Beirut, Lebanon,1st edition, 1421AH/ 2000AD.
Al-Janaa Al-Daani fi Huruf Al-Maeani: Abu Muhammad Badr Al-Diyn Al-Muradi (749AH), investigation: Fakhara Al-Diyn Qibawat, wamuhamad Nadim Fadil, Dar Al-Kutub Al-Eilmiat, Beirut, Lebanon,1st edition, 1413h/ 1992m.
Hujjat Al-Qira'at: Abdul Al-Rahman Abu Mohammed, Abu Zurah Ibn Zangla (403AH), investigation: Saeed Al-Afghani, Dar Al-Resala, without history.
Al-Hujjat fi Al-Qira'at Al-Sab'a: Al-Hussein bin Ahmed bin Khalayah, Abu Abdullah (370AH), investigation: Abdel Aal Salem Makram Dar Al-Shorouk, Beirut,4nd edition, 1401 AH.
Al-Hujjat lil Quraa Al-Sab'ah: Abu Ali Abdul Ghaffar Al-farsi (377AH), investigation: Badreddine Kahwaji, Bashir Al-Kahwaji, Dar Al-Mamoun lil Turath, Damascus, Beirut, 2nd edition, 1413 AH/1993 AD.
Al-Khasayisa: Abu Al-Fath Euthman bin Jiniy (392AH), Al-Hayyat Al-Misriat Al-Eamat Lilkitabi,4nd edition, without history.
Alddr almusawn fi eulum alkitab almaknun: Shahabuddin Abu Al-Abbas, Ahmed bin Yusuf bin Abdul-Majid, known as: Balsam al-Halabi (756 AH), investigation: Dr. Ahmed Mohammed Al-Kharrat, Dar Al-Qalam, Damascus. without history.
Al-Dirariu Al-Madiat Sharah Al-Darar Al-Bahiat: Muhammad bin Ali Al-Shuwkani Al-Yamani (1250AH), Dar Al-Kutub Al-Eilmiat, 1st edition, 1407AH/ 1987AD.
Dala'el Al-E'jaz: Abdul-Qaher Al-Jurjani, investigation: Mohammed Al-Tanji, Dar Al-kitab Al-Aradi, Beirut, 1st edition, 1995AD.
Diwan Al-Samw'al bin Eadia: Al-Samu'ul bin Earid bin eadianaan, bin Rafaeat bin Al-Harith Al-Azdii, Dar Al-Arqam bin Ibi Al-Arqam, Beirut, Lebanon, 1st edition, 1417AH/ 1997AD.
Rouh Al-Ma'ani fi Tafsir Al-Qura'an Al-Adim Wal sabi'a Al-Mathani: Abu Al-Maali Mahmoud bin Abi Al-Thanaa Al-Alusi (1312AH), Dar Ehyaa Al Turath Al Arabi, without history.
Al Sab’ah fi Al Qira’at: Abu Bakr bin Mujahid al-Baghdadi (321AH), investigation: Shawqi Deif, Dar Al-Maarif, Egypt, 2nd edition, 1400 AH.
Sunan Abi Dawd: Abu Dawud Sulayman bin Al-Asheth Al-Azadi (275AH), investigation: Muhammad Muhyi Al-Diyn Abd Al-Hamid, Al-Muktabat Al-Eisrit, Sida, Beirut, without history.
Sharh Ibn Al Nazim Ala Alfiat Ibn Malik: Badr al-Din Ibn Malik (616AH), investigation: Mohammed Basil Ayoun Al-Aswad, Dar Al-kitab Al-Alami, 1st edition, 1121 AH / 2111AD.
sharah abn Eaqil ealaa alfyt abn malk: Bahaa al-Din Abdullah bin Aqil al-Aqili (769 AH), investigation: Mohammed Mohieddin Abdel Hamid, Dar Al-Turath, Cairo, and Dar Misr Printing, Saeed Joudah Al-Sahar and Partners, 2nd edition, 1400 AH / 1980 AD.
Sharah altashil: Jamal al-Din Abu Abdullah Mohammed bin Abdullah bin Malik al-Tai al-Jayani (672 AH), investigation: d. Abdul Rahman Al Sayed, Mohammed Badawi Al-Mukhtoun, Hajar for Printing, Publishing, Distribution and Advertising, 1st edition, 1410AH / 1990 AD.
Sharh Alfiyat Ibn Malik Lili Shatbi: Abu Ishaq Ibrahim bin Musa Al-Shatby (790 AH), investigation: a group of investigators, the Institute of Scientific Research and Revival of Islamic Heritage at Umm Al-Qura University, Makkah, 1st edition, 1428 AH / 2007 AD.
Sharah Al-Kafiat Al-Shshafiat: Muhammad bin Abdullah, Ibn Malik Al-Ttayiy Al-Jayani (672AH), investigation: Abd Al-Muneim Ahmad Hrydy, Iihya' Al-Turath Al-Islami, 1st edition, without history.
Sharah almfssl: Mowafaq al-Din Yaysh bin Ali bin Yahya al-Nahawi (643 AH), investigation: Dr. Emile Badi Yaqoub, Dar al-Kuttab al-Sulti, Beirut, Lebanon, 1st edition, 1422 AH / 2001 AD.
Sharah Al-Hidayat: Abu Al-Eibaas Al-Mahdawi (440AH), investigation: Hazim Saeid Haydr, Maktabat Al-Rashd, Al-Riyad, without history
Sharah Jamal Al-Zujaji: Abu Al-Hasan Eali bin Muwmin Ibn Esfwr Al-Iishbili (665AH), investigation: Fawaz Al-Shiear, Dar Al-Kutub Al-Eilmiat, Beirut, Lebanon,1st edition, 1419AH/ 1998AD.
Sahih Al Bukhari: Muhammad bin Ismail Abu Abdullah Al-Bukhari Al-Jaafi, investigation: Muhammad Zuhair bin Nasser Al-Nasser, Dar Touq Al-Najat, 1st edition,1422 AH.
Sahih Faqah Al-Sunah wa'adlath watawdih Madhahib Al-Ayimati: Abu Malik Kamal bin Al-Syd Salim, Al-Muktabat Al-Twfiqyt, Al-Cairo, misr, 2003AD.
E’laqat Al-zawahir Al-Nahaweyah Bil Ma’na fil Qura’an Al-Kareem: Muhammad Ahmad khadir, Maktabat Al-ainjiluu Al-misriat, without history.
Al-Ghayat fi Al-Qara'at Al-Eushra: Abu Bakr Ahmad bin Al-Husayn bin Mihran Al-Asbhany (381AH), investigation: Muhammad Ghiath Al-Junbaz, Dar Al-Shawaf, Al-Mamlakat Al-Earabiat Al-Saeudiat, 2nd edition, 1411AH/ 1990AD.
Fath Al-Qadyra: Kamal Al-Diyn Muhammad Known: biaibn Al-Humam (861AH), Dar Al-Fakr, without history.
Fath alqadir aljamie bayn fnnay alrrwayt walddrayt fi eilm alttfsyr: Muhammad ibn Ali ibn Muhammad al-Shawqani (1250 AH), Dar Ibn Katheer, Damascus, and Dar al-Kallam al-Tayeb, Beirut,1st edition, 1414 AH / 1994 AD.
Al-Faqih Al-Iislamiu wa'adlth: Wahbat bin Mustafaa Al-Zhiyli, Dar Al-Fukr, Syria, Damascus, 4nd edition, without history.
Faqih Al-Sanatu: Syd Sabiq (1420AH), Dar Al-Kitab Al-Earabi, Beirut, Lebanon, 3rd edition, 1397AH/ 1977AD.
Al-Qute walaitinafu: Abu Jaefar Ahmad bin Muhammad bin Iismaeil Al-Nuhas, investigation: Abd Al-Ruhmin bin Iibrahim Al-Matrudi, Dar Ealam Al-Katab, Al-Mamlakat Al-Earabiat Al-Saeudiat, 1st edition, 1413AH/ 1992AD.
Al-Kafiat fi Eilm Al-Nahw: Ibn Al-Hajib Jamal Al-Diyn bin Euthman Al-Misrii Al-Iisnawi (646AH), investigation: Salih Ibd Al-Eazim Al-Shaaeir, Maktabat Al-Adab, Al-Cairo, 1st edition, 2010AD.
Al-kitaba: Eamrw bin Euthman, Abu Bashr, Known: Siubwih (180AH), investigation: eabd alsalam muhamad harun, maktabat alkhaniji, alqahirat, 3rd edition, 1408AH/1988AD.
Alkshshaf ean haqayiq ghuamid alttnzyl: Jarallah Abu al-Qasim Mahmud bin Omar al-Zamakhshri (538 AH), Dar al-Kitab al-Arabi, Beirut, 3rd edition, 1407 AH / 1987 AD.
Kushif Al-Mushkilat wa'iidah Al-Muedalati: Abu Al-Hasan Ealia Al-Baquli (543AH), investigation: Muhammad Ahmad Al-Daali, Majmae Al-Lughat Al-Earabiat, Damascus, 1408AH/ 1987AD.
Al-kashf ean Wujuh Al-qara'at Alsbe waealalaha wahajjiha: Abu Muhammad Maki bin Talab Al-Qysy (ta437ha), investigation: Muhii Al-Diyn Ramadan, Muasasat Al-Rasalat, Bayruut, 3rd edition, 1414AH/ 1990AH.
Al-Kunz fi Al-Qura'at Al-Eushra: Abu Muhammad Abdullah bin Abd Al-Mumin Ibn Al-Mubarak (741AH), investigation: Khalid Al-Mushhidani, Maktabat Al-Thaqafat Al-Diyniat, Al-Cairo, 1st edition, 1425h/ 2004m.
Al-Libab fi Eulum Al-Kitab: Abu Hafas Saraj Aldiyn Abn Eadil Al-Hinbali (775AH), Investigation: Eadil Ahmad Abd Al-Mawjud, waeAli Muhammad Mueawad, Dar Al-Kutub Al-Eilmiah,Biruat, 1st edition, 1419AH/ 1998AD.
Al-Lamhat fi Sharah Al-Malihat: Shams Al-Diyn Known as Ibn Al-Saayigh (720AH), Investigation: Iibrahim bin salim alsaeidi, Deanship of Scientific Research, Islamic University, Medina, Saudi Arabia, 1st edition, 1424AH/ 2004AD.
Al-Lamae fi Al-Earabiat: Abu Al-Fath Euthman bin Jiniya Al-Musili (392AH), Investigation: Fayiz Faris, Dar Al-Kutub Al-Thaqafiatu, Kuwait, without history.
Al-Mabisut fi Al-Qura'at Al-Eushra: Abu Bakr Ahmad bin Al-Husayn bin Mihran Al-Nysabura(381AH), Investigation: Sabie Hamzat Hakimi Arabic Language Academy, Damascus, 1981AD.
Almuharir alwajiz fi tafsir alkitab aleaziyz: Abu Mohammed Abdul Haq bin Ghalib bin Abdul Rahman bin Tammam bin Attia Andalusian, warrior (542 AH), Investigation: Abdul Salam Abdul Shafi Mohammed, Dar al-Kuttab al-Ulami, Beirut, 1 st edition, 1422AH / (2002 AD).
Musanad Al-Shafey: Al-Shaafieii Abu Abdullah Muhammad bin 'Iidris Al-Eibaas bin Euthman bin Shafie bin Abd Al-Matlab bin Abd Manaf Al-Mutlabii Al-Qarshii Al-Maki (204AH), Dar Al-Kutub Al-Eilmiat, Beirut, 1400AH.
mushakil 'iierab alqurana: 'Abu Muhammad Maki bin Abi Talab Al-Qysy (437AH), Investigation: Hatim Salih Aldaamin, Muasasat Alrasalat, Beirut, 2nd edition, 1406AH.
Misabih Al-Maghani fi Huruf Al-Maeani: Muhammad bin Ali Al-Muaziei Known: biaibn Nur Al-Diyn (825AH), Investigation: Eayid Al-Eamri, Dar Al-Mnar, 1st edition, 1414h/ 1993m.
Maeani Al-Qara'at lil'azhari: Abu Mansur Al-Azhri (370AH), Markaz Al-Bihwth fi kuliyat aladabi, jamieat almalik sueuad, almamlakat alearabiat alsaeudiat, 1st edition, 1412AH/ 1991AD.
Maeani alquran wa'iierabuh: Abu Ishaq Ibrahim ibn al-Suri (311 AH), investigation: d. Abdul Jalil Abda Shalabi, World of Books, Beirut, 1st edition, 1408 AH / 1988 AD.
maeani alqurana: Abu Al-Hasan Known: bial'akhfash Al-Awsat (215AH), Investigation: Huda Mahmud Qaraeah, Maktabat Al-Khaniji, Al-Cairo, 1st edition , 1411AH/ 1990AD.
Maeani alqaran: Abu Zakaria Yahya bin Ziyad al-Fur (207AH), investigation: Muhammad Ali al-Najjar, Ahmed Youssef Najati, Abdel-Fattah Ismail Chalabi, Dar al-Masriya for translation and translation, Egypt, edition 1st, without history.
Mafatih Al-Ghayb (Al-Tafsir Al-Kabira): Abu Abdullah Muhammad bin Omar nicknamed: bifakhr Al-Diyn Al-raazi (606AH), Dar Eihya Al-Turath Al-Earabii, Beirut, 3rd edition, 1420AH.
Al-Mufasil fi Saneat Al-Iierab: Abu Al-Qasim, Jar Al-Iah Al-Zamkhashri (538AH), investigation: Ali Abu Malaham, maktabat alhalal, Beirut, 1st edition, 1993AH.
Almuqtadab: Abu al-Abbas al-Mabrad (285 AH), investigation: Mohamed Abdel-Khaliq Aedema, the world of books, Beirut, without history.
Al-Muqarba: Ali bin Muwmin Known: biaibn Esfwr (669AH), investigation: Ahmad Abd Al-Sitar Al-Jawari, waeabdallah Al-Juburi, 1st edition, 1392AH/ 1972AD.
Al-Nashr fi Al-Qura'at Al-Eushra: Shams Al-Diyn Ibn Al-Jizri (833AH), investigation: Ali Muhammad Al-Dabae, Al-Mutbaeat Al-Tijariat Al-Kubraa, without history.
Al-Hidayat Iilaa Bulugh Al-Nihayat: Abu Muhammad Maki bin Abi Talab Alqysy (437AH), 1st edition, 1429AH/ 2008AD.
Al-Hidayat fi Sharah Bidayat Al-Mubtdy: Ealii bin Abi Bikr bin Abd Al-Jalil Abu Al-Hasan Burhan Al-Diyn (593AH), investigation: Talal Yusif, Dar Iihya' Al-Turath Al-Earby, Beirut, Lebanon , without history.
Al-Wafi fi Sharah Al-shaatbiti: Abd Al-Fattah Al-Qadi (1403AH), Maktabat Al-Sawadi for Distribution, 4th edition, 1412 AH / 1992 AD.
Al-Wajiz fi Faqih Al-Sanat Walkitab Al-Eaziyz: Abd Al-Eazim bin Bidawi bin Muhammad, Dar Ibn Rajb, Misr, 3th edition, 1421AH/ 2001AD.