الالتفات الى المعاني في دلالة الايماء عند الاصوليين
محتوى المقالة الرئيسي
الملخص
الحمد لله رب العالمين حمداً دائماً الى يوم الدين، والصلاة والسلام على سيد المرسلين، وعلى آله الطيبين الطاهرين، وعلى صحابته الغر الميامين، ومن تبعهم بإحسان إلى يوم الدين.
أما بعد- فإني رأيت عملاً ودراسةً للأصوليين في مبحث الإيماء وغيره، عملا يلفت النظر حقا، وهو إنهم يقولون في بعض الاحيان أثناء دراستهم للمباحث، أن عملهم يلزم فيه الزيادة والنقص في معنى النص، ونحن نعلم أمراً عاماً مطلقاً ـ هو أن أية زيادة أو نقص، هو تقول على الشرع، بل حتى أن ترك ظاهر النص فقط يعد بدعة منكرةً، يشدد فيها، ويرد على صاحبها، فلبيان موقف الاصوليين الموافق للشرع، رأيت أن أكتب فيه هذا البحث المختصر، فكان مكون من تمهيد، ومبحثين، ففي التمهيد أشرت إلى دلالة الإيماء، وإن هذا العمل هو جزء من الإيماء، وليس مخالفا له في شيء، ثم في المبحث الأول ـ عرفت عنوان البحث لغةً واصطلاحاً، ثم عرفت العنوان كله لقباً، وفي المبحث الثاني ـ أتيت ببعض التطبيقات التي تشير إلى الالتفاتات القيمة للعلماء والاصوليين في تفسير وبيان نصوص الشرع.
المقاييس
تفاصيل المقالة

هذا العمل مرخص بموجب Creative Commons Attribution 4.0 International License.
المراجع
alaibhaj fi sharah almunhaj, 'ahmad bin 'iishaq alshayrazii (t 863 ha) dar alsamiei, alriyad, tahqiq: 0 'ahmad jasim khulf, 2012- 1433.
alaibhaj fi sharah almunhaji, eali bin eabd alkafi alsabkiu wawaladuh taj aldiyn alsbky: dar albihwth lildirasat al'iislamiat wa'ahya' alturath dubay, thqyq: da. 'ahmad alzamzii wanawraldin saghiyry: 2004-1424.
al'iihkam fi aswl al'ahkam lilealamat eali bin 'ahmad alamdy, taelyq: alshaykh eabd alrazzaq eafifi dar alsamiei alriyad 2003 1424 h.
alaistiedad lirutbat alaijtihadi, lilshaykh muhamad bin eali almaeruf, biaibn nuraldin, muasasat alrisalat bayruut, muhamad birakat, t 1, 2000 1428.
aswul alfaquh, al'ustadh alduktur. 'abu alnuwr zahir, almaktabat alaizhrit alqahrt 2004 1425.
albahr almahitu, badr aldiyn muhamad alzurkashi (t 794 h) dar alkutub aleilmiati, bayrut thqyq: alduktur muhamad tamir, t 1 2000- 1421.
bidayie alsanayiei, 'abi bikr bin maseud alkasani, ta: alshaykh eali mueawda, walshaykh eadil 'ahmad, dar alkutub aleilmiat, bayrut, t 1, 2003.
bayan almukhtasiri, 'abi alfadaa' shams aldiyn mahmud alasbhany (t: 794 h) dar alsalami, alqahirat, tahqiq: al'ustadh alduktur eali jameat, t 1 2004 1424.
taj aleurus min jawahir alqamws, muhamad murtadaa alzubaydi (t 1205 h) thqyq: alduktur eabd almuneim khalil, wal'ustadh karim alsyd. dar alkutub aleilmiat. t 2, 2012.
altahbir sharah altahriri, eala' aldiyn ealaa almardawi (t: 885 ha) maktabat alrashid, alriyad, thqyq: alduktur .eabid alruhmin aljibrin, t 1, 2000 1421.
altahsil min almahsuli, lilshaykh saraj aldiyn muhamad al'armawi (t 682 ha) alrisalat alealamiatu, dimashq, tahqiq alduktur: eabd alhamid 'abu zid, t 2 2011-1432.
tuhfat almaswuwl fi sharah mukhtasir muntahaa alsuwli, 'abi zakariaa yahyaa alrahuni (t: 772 h) dar albihawth waldirasat al'iislamiat wa'ahya' altarathi, dubay tahqiq alduktur: yusif alakhdir, t 1, 2002- 1422.
altahqiq walbayan fi sharah alburhani, lilealamat ealaa bin 'iismaeil alaibyari (t: 618 ha) wizarat al'awqaf qatar, tahqiq: eali bin eabd alrhmn, t 3 2013- 1433.
tahlil alnas alfaqhi, da. khalid alsueayd, markaz altaasil lildirasat, t 1, 2016.
tashil alwusul 'iilaa eilm alaswil, lilshaykh muhamad bin eabd alrahmin almhlawy, almaktabat almakiat, makat, t 1 1999- 1419.
altaerifatu: lilsayd ealia aljarjanii, muasasat alttarikh alearabii, bayruut, t: 2003.
altaqrir waltahbiru, lilshaykh abn 'amir alhaj (t 879 h) dar alkutub aleilmiati, biruat, tahqiq: eabd allah mahmuad, dar abn hizm, bayrut, t 1 bidun tarikh.
talkhis rawdat alnaazir wajanat almunazir fi 'usual alfaqihi, lilealamat muhamad bin 'abi alfath alhinbali (t 790 h) tahqiqa: 'ahmad bin muhamad alsaraj, dar abn hizm, t 1, 2005.
altamhid fi 'usul alfaqihi, lil'iimam alqadi 'abi alkhitab mahfuz alkaludanii (t 510 h) tahqyq: eabd almuneim aibrahim, dar abn hizm, bayrut 2003 1424.
jame aljawamie fi aswul alfaqihi, llqady taj aldiyn eabd alwahhab alsabki (t: 771 h) dar alkutub aleilmiati, tahqiq: muhamad shahin, bayrut t 2 2006 1427.
hasharat al'azmiriu ealaa marat al'usul lilealamat , malaan khasru , mutbaeat muharam 'afnadi albusnii , bidun tarikh.
hashiat albananii ealaa sharah mahaliyin , eabd alrahmin albanani (t: 1198 h) , dar alkutub aleilmiat , bayrut , tahqiq: muhamad shahin 2006 1427.
rafae alhajib ean mukhtasir abn alhajib taj aldiyn alsabkiu (t: 771 h) , thqyq: eali mueawad , waeadil eabd almawjud , ealam alkutub , bayrut , t 1 1999 1419.
rafae alniqab ean tanqih alshihab , lilshaykh alhusayn bin eali alrujraji (t: 899 h) , tahqiq alduktur: naji alsuwid , t 1 , dar alkutub aleilmiat , bayrut , 2015 .1436.
sunan 'iibn majih , lil'iimam 'abi eabdallh muhamad alqazwini (t: 273 h) , aietanaa bih 'abu eabidat mashhur al salman , maktabat almaearif , alriyad , t 1.
sunan 'abi dawud lil'iimam , sulayman bin alaisheth alsajistaniu (t: 275 h) , maktabat almaearif , aietanaa bih 'abu eubaydat al salman , t 1.
sunan altarmudhiu , lil'iimam muhamad bin eisaa (t: 279 h) , maktabat almaearif , aietanaa bih 'abu eubaydat al salman , t 1.
suad alnnazir washaqayiq alruwd alnnazir , sharah mukhtasir rawdat alnnazir , 'abi alhasan eali bin muhamad alkanani alhnbly (t: 777 h). thqyq: hamzat bin husayn , makat almkrmt: t: 1 , 1437.
sharah altalwih ealaa altawdih , lil'iimam saed aldiyn maseud bin eumar altaftazani (t: 792 h) , dar alkutub aleilmiat , thqyq: alshaykh zakariaaan eamirat , t 1 , bidun tarikh.
sharah dharieat alwusul 'iilaa aiqtibas zabad alaswl , muhamad bin 'abi bikr alzubaydi (t: 991 h) , tahqiq: 'ahmad farhan al'iidrisiu , muasasat alrisalat , bayrut , t: 1 , 2011.
sharah aleadad ealaa mukhtasir almuntahaa , lilealamat eadd almilat eabdalrhmn alayjy (t: 756 h) , thqyq: fadi nasif watariq yahyaa , dar alkutub aleilmiat , t 1 , 2000 1421.
sharah alkawkab almunir lilshaykh 'abi albaqa' muhamad alftuhi (t: 792 h) , tahqiq:an muhamad hasan , dar alkutub aleilmiat , bayrut , t , 1 2007 1428.
sharah mahaliyun mae hashiat aleitar , lilshaykh hasan bin muhamad aleitar , t: muhamad muhamad tamur , dar alkutub aleilmit-birut , t , 1 , 2009.
sharah mukhtasir aswl alfaquh , lilshaykh taqi aldiyn 'abi bikr aljiraei (t: 883 h) , tahqiq: d. muhamad bin eiwad ruas , t 1 , gharas lilnashr , dawlat alkuayt , 2012 1433.
sharah almanar wahawashih min eilm alaswl , dar sueadat , 1911 m.
sharah almunhaj lilealamat shams aldiyn mahmud eabd alrahmin alasfhany , tahqiq al'ustadh aldktwr: eabd alkarim namlatan , maktabat alrushd alriyad , t , 1 , 1999 1423.
shifa' alghalil , al'imam muhamad bin muhamad alghazali (t: 505 h) thqyq: zakariaaan eamirat , dar alkutub aleilmiat , bayrut , t 2 , 2003 1420.
sahih albakhari , lil'iimam muhamad bin 'iismaeil (t: 256 h) , dar 'iihya' alturath alearabii , bayrut , t 1 , 2001 1422.
turuq alaistidlal wamuqadamatuha eind almunataqat wal'usuliiyn , alduktur yaequb albahisin , maktabat alrushd - alriyad , t: 1 , 2001
alghayth alhamie sharah jame aljawamie , waliun aldiyn 'abi zret 'ahmad aleiraqii (t: 826 h) , dar alfaruq alhadithat liltabaeat , t 2 , 20031420.
alfayiq fi aswul alfaqih , walealamat sifi aldiyn muhamad alarmwy alhindi , dar alkutub aleilmiat , bayrut.
fath alghafaar bshrh almanar , zayn aldiyn bin 'iibrahim bin njym (t: 970 h) , dar alkutub aleilmiat , bayrut , t 1 , 2001.
alfawayid alsuniyat fi sharah al'alfiat , lilhifz muhamad bin eabd alkarim albarmawi (t: 831 h) , thqyq: alshaykh eabdallah ramadan , altaweiat al'iislamiat , almadinat almunawarat , t 1 , 20151436.
fawatih alrahmut bisharh muslim althubut , eabd alealiu muhamad bin nizam aldiyn alhindi (t: 1225 h) , dar 'iihya' alturath alearabii , bayrut , t 1 , 19981418.
almuhamat fi eilm aswal alfaqih , lil'iimam fakhar aldiyn muhamad bin eumar alraazi (t: 606) , muasasat alrisalat , bayrut.
mukhtasir rawdat alnnazir , lilealamat sulayman bin eabd alqawi altawfii (t: 716 h) , tahqiq: muhamad alsyd , dar alkutub aleilmiat , bayrut , t 1 , 2012.
mukhtasir muntahaa alsuwl walamil , lil'iimam jamal aldiyn euthman biaibn alhajib (t: 646 h) , tahqiq aldktur: nadhir hamadatan , dar abn hizm , bayrut , t 1 , 20061427.
mudhakirat aswl alfuquh , lilshaykh muhamad al'amin alshanqitia , dar alqalam , bayrut , bidun tabeat , wabidun tarikh.
almustalmaa min eilm alaswl , lil'iimam muhamad bin muhamad alghazali (t: 505 h) , tahqiq:an muhamad sulayman alashqr , alrisalat alealamiat , dimashq , t 2 , 2012 1433.
musand al'imam 'ahmad bin hanbal bayt al'afkar alduwaliat , lubnan , 2005.
maejam albalaghat alearabiat , alduktur badawiin tabanat , dar abn hazm , bayrut , t , 1994.
mieraj almunhaj sharah munhaj alwusul 'iilaa eilm alaswl , muhamad bin yusif alhariri (t: 697 h) tahqyq: d. shaeban muhamad 'iismaeil , dar abn hizm , bayrut , ta: 1 , 2003.
almunihat almardiat fi sharah altuhfat almirdiat , alshaykh muhamad bin eali al'athyubi , maktabat alrushd , t 1 , 2005.
almantiq alqadim earad wnqd: aldktwr mahmud mazrueat , almaktab al'iislamii li'iihya' alturath , ta: 1 , 2005.
almuafaqat fi 'usul alshryet , li'abi 'iishaq alshatby (t: 790 h) , thqyq: eabd allah diraz , almuktabat altijariat alkubraa , alqahrt , bidun tarikh.
almujaz fi aswl alfiqih , muhamad alasedy , dar alsalam , alqahrt , t 1 , 1990 1410.
mizan al'usul fi natayij aleuqul , lilduktur 'abi bikr muhamad alsmrqndy (t: 539 h) , thqyq: alduktur - muhamad zaki , maktabat dar alturath , ta: 2 , 1997.
nabras aleuqul fi tahqiq alqias eind eulama' alaswl , lilshaykh eays bin munun alazhry , t: yahyaa murad , dar alkutub aleilmiat , bayrut , t 1 , 20031424.
nathr alwurud ealaa maraqi alsaeud , lilshaykh muhamad al'amin alshanqiti , almaktabat aleisriat , bayrut , t 1 , 2004 1425.
alnajm alwahaj sharah nazam almunhaj , 'abi zret wali aldiyn aleiraqii (t: 826 h) , thqyq: alshaykh eabdallah ramadan , maktabat altaweiat al'iislamiat , t 1 , 20131434.
nuzhat alkhatir aleatir sharah rawdat alnnazir , lilshaykh eabdalqadr bin muhamad bin badran (t: 1346 h) , almaktabat aleisriat , bayrut , t 1 , 2007 1427.
nashr albunud fi sharah maraqi alssewd , sayidi ebdallh bin 'iibrahim aleulawii alyamani (t 1230 h) , aietanaa bh: fadi nasif , w tariq yahyaa , dar alkutub aleilmiat , bayrut , t 1 , 2000 0
nafayis alaswl fi sharah almahsul , lil'iimam shihab aldiyn 'ahmad bin 'iidris alqarafik (684 h) , tahqiq:an muhamad eabd alqadir , dar alkutub aleilmiat , t 1 , 1999 1421.
nihayat alsuwal mae hasharat salam alwusul , lilshaykh muhamad bakhayat almatiei (t: 772 ha) , tahqiq alduktura: muhamad hasan wa'ahmad alzaydi , dar alkutub aleilmiat , bayrut.
nihayat alwusul fi dirayat alaswl , sifi aldiyn muhamad alarmwy alhindi (t: 715 ha) , tahqiq alduktur. salih alyusif walduktur saed alsawih almaktabat altijariat , makat almukaramat , t 1 , 19961405.
alwadih fi aswl alfaqih , li'abi alwafa' eali bin eaqil , thqyq: jurj almaqdisi , muasasat alrayan , bayrut , t 1 , 2002.